Hoàng Kim Phượng – Kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XIII có một scandal (bê bối) bên lề, đó là việc báo chí đưa tin về dinh thự của nguyên Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền và ông Truyền nói ngôi nhà đó giá trị không lớn, “một phần là tiền của tích cóp của gia đình, một phần từ sự giúp đỡ của nhiều người bạn cho đá, cho gạch”. Vụ việc đưa đến những câu hỏi về luật kê khai tài sản quan chức và cơ chế bảo đảm sự công khai, minh bạch. Về vấn đề này, Luật Khoa tạp chí xin giới thiệu một đạo luật của Hoa Kỳ, có tên “Đạo đức trong chính quyền”, để bạn đọc tham khảo.

Đạo luật có tên “Đạo đức trong chính quyền” [Ethics in Government Act] (năm 1978) là một luật của liên bang, được thông qua trong bối cảnh chính trường Mỹ vừa nghiêng ngả vì vụ Watergate. Luật này quy định về việc kê khai tài chính và tiền sử công việc của các quan chức cũng như thân nhân trực hệ của họ.

Ai là đối tượng phải kê khai tài sản?

Theo quy định của luật “Đạo đức trong chính quyền”, thành viên Quốc hội (tức là thượng nghị sĩ và dân biểu/hạ nghị sĩ), nhân viên cao cấp trong Quốc hội, người ứng cử vào các cơ quan của liên bang, ứng viên vào các vị trí hành pháp, thành viên nội các, Tổng thống và Phó Tổng thống, Chánh án Tòa Tối cao, phải nộp báo cáo hàng năm để kê khai tình hình tài chính cá nhân.

Kê khai cho ai?

Việc tuân thủ và thực thi luật “Đạo đức trong chính quyền” chịu sự giám sát của các ủy ban về đạo đức của Quốc hội, các cơ quan về đạo đức của cơ quan nhà nước; và trong trường hợp người phải kê khai là quan chức hành pháp, thì do Văn phòng Đạo đức Chính phủ giám sát.

Bản kê khai phải được công bố ra công chúng chỉ một thời gian ngắn sau khi đệ trình lên các ủy ban.

Kê khai những gì?

Về căn bản, nội dung phải kê khai bao gồm: thu nhập do cá nhân người kê khai kiếm được, cũng như thu nhập không phải do ông/bà ta tạo ra; tài sản và các giao dịch liên quan; nợ; các khoản đóng góp thay thế cho thù lao; quà tặng; chức vụ trong các tổ chức phi chính phủ do ông/bà ta nắm giữ; chi phí đi lại mà ông/bà ta được thanh toán; và những hợp đồng/thỏa thuận khác nhau mà ông/bà ta tham gia.

Trong nhiều trường hợp, thông tin liên quan đến vợ/chồng hoặc con cái của người kê khai (trong độ tuổi mà ông/bà ta còn phải nuôi) cũng phải được báo cáo.