Lời tòa soạn: Kể từ thứ Bảy, ngày 23/5/2015, Luật Khoa tạp chí sẽ khởi đăng loạt bài chuyên đề “Thoát nạn ở Hong Kong” của luật sư Nam Quỳnh về vụ án Nguyễn Ái Quốc (1931-1932). Loạt bài này sẽ cung cấp cho độc giả các tư liệu lịch sử khai thác từ nhiều nguồn khác nhau và soi chiếu vụ án này dưới lăng kính pháp luật. Dưới đây là bài viết giới thiệu của tác giả, một luật sư tập sự ở Anh Quốc.

Có một tình tiết trong cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh mà có lẽ nhiều người đã biết, đó là việc ông, khi ấy được biết đến dưới cái tên Nguyễn Ái Quốc, từng bị chính quyền thuộc địa Anh tại Hong Kong bắt giam năm 1931 và suýt bị dẫn độ về Việt Nam, nơi ông gần như chắc chắn phải đối mặt với bản án tử hình của thực dân Pháp.

Cùng tác giả: Giới hạn của sự báng bổ

Chuyện có lẽ cũng nhiều người biết đó là Nguyễn Ái Quốc đã thoát nạn tại Hong Kong nhờ được bào chữa bởi một luật sư người Anh, ông Frank Loseby. Sau một trận chiến pháp đình gay cấn, Nguyễn Ái Quốc được chính quyền Hong Kong trả tự do trước sự giận dữ bất lực của chính quyền thực dân Pháp. Nguyễn Ái Quốc sau đó trở thành Hồ Chí Minh và là nhân vật trung tâm của một thời kỳ đầy tranh cãi trong lịch sử Việt Nam.

Trong loạt bài này, tác giả – một luật sư tập sự và một người đam mê lịch sử – qua tham khảo một số sách và bài viết của nhiều nhà sử học và luật học Anh-Mỹ, muốn cố gắng trình bày một cách rõ ràng và dễ hiểu nhất về quá trình đấu tranh pháp lý đã dẫn đến việc Nguyễn Ái Quốc được trả tự do ở Hong Kong vào năm 1932.