Vi Katerina Tran (dịch)

Đôi khi, tại một số quốc gia, quyền con người bị xâm phạm nghiêm trọng đến mức, họ xem đó là lẽ dĩ nhiên, và tập sống chung với nó.

Khi người sống không được công nhận

Cô ấy sinh ở Beijing (Bắc Kinh) và đã sống ở đó cả đời mình. Nhưng, như cả triệu người đã sinh ra trong sự vi phạm chính sách một con (one-child policy) ở Trung Quốc, chính quyền chưa bao giờ công nhận sự hiện diện của Li Xue trên cõi đời này.

Cô không có quyền được đến trường, chưa bao giờ được chăm sóc y tế, và không thể đi làm một cách chính thức. Không có được giấy khai sinh hay thẻ căn cước, cô là một đứa trẻ trong “danh sách đen”, một kẻ xa lạ ngay trong chính đất nước của mình – không thể đăng ký thẻ thư viện công, không thể kết hôn hợp pháp hay ngay cả đi tàu hỏa cũng không được phép.

“Tôi đã được sinh ra ở đây, nhưng tôi không hề có bất kỳ quyền lợi hợp pháp gì của một công dân Trung Quốc,” cô cho biết. “Tôi làm bất cứ điều gì, tôi đều gặp cản trở và gặp khó khăn. Không có gì ở Trung Quốc chứng minh được sự hiện hữu của tôi.” Vào cuối tuần trước, nhà cầm quyền Trung Quốc thông báo chấm dứt chính sách mỗi gia đình chỉ có thể có một con, vốn gây nhiều tranh cãi trong suốt hơn ba thập niên vừa qua. Giờ đây, các gia đình ở Trung Quốc sẽ được cho phép có hai con.

Với những phương pháp thực thi chính sách khá tàn nhẫn như cưỡng bức phá thai hay triệt sản, chính sách này đã để lại những hệ lụy di căn đầy phức tạp.

Hộ khẩu – cánh tay nối dài của chính phủ toàn trị

Cha mẹ của cô Li đã có một người con gái trước khi sinh cô – người con đó đã được sinh ra với giấy tờ hợp pháp – sau đó họ đã dùng ngày nghỉ thương tật dài hạn từ công việc làm công nhân ở nhà máy, khi mẹ của cô sơ ý có thai lần thứ hai. Cha mẹ cô vốn không muốn có thêm đứa con thứ hai, cô Li kể, nhưng sức khỏe của mẹ cô quá yếu nên không thể bỏ đi thai nhi.