Bạch Thị Nhã Nam

Với TPP, chỉ nhà đầu tư nước ngoài mới kiện chính phủ được. Không chuẩn bị sẵn đội ngũ chuyên gia và luật sư giỏi về thương mại quốc tế, chính phủ Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ thua kiện và mất trắng nhiều triệu đô-la. Không những thế, doanh nghiệp trong nước sẽ phải chịu trận vì những chính sách đầu tư bất bình đẳng mà doanh nghiệp nước ngoài ép chính phủ Việt Nam phải ban hành.

Kỳ 1Công ty nước ngoài kiện chính phủ và hiểm họa từ các hiệp định thương mại tự do

Cơ chế khởi kiện của TPP không mới nhưng dễ bị kiện hơn

Đối với Việt Nam, cho đến nay, trong hơn 60 hiệp định về khuyến khích và bảo đảm đầu tư (BIT) hay trong những hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước và khu vực, các hiệp định này đều có quy định về cơ chế ISDS.

Theo đó, cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Chính phủ nước nhận đầu tư với các nhà đầu tư nước ngoài được quy định rất khác nhau nhưng đều cho phép các nhà đầu tư nước ngoài, nếu thương lượng bất thành, được quyền khởi kiện Chính phủ ra các tổ chức trọng tài quốc tế. Vì vậy, cơ chế ISDS trong hiệp định TPP không phải điều gì mới mẻ đối với Việt Nam, tuy nhiên sẽ là thách thức lớn đối với quốc gia đang phát triển như Việt Nam với xu hướng là nước nhập khẩu vốn đầu tư hơn là nước xuất khẩu vốn đầu tư ra nước ngoài.

Thực hiện hiệp định TPP sẽ tạo ra áp lực lớn đối với tiến trình cải cách chính sách và tái cơ cấu nền kinh tế của Việt Nam. Ngoài cam kết gỡ bỏ hàng rào thuế quan ra, TPP còn bao gồm rất nhiều những cam kết liên quan đến việc thay đổi chính sách và thị trường.