70 tấn cá chết hàng loạt bốc mùi dọc suốt 4 tỉnh duyên hải miền Trung trong một vụ bê bối về thảm hoạ môi trường khiến cho vô số ngư dân phải sống trong cảnh màn trời chiếu đất không chỉ là triệu chứng của một nỗi lo về an toàn thực phẩm và môi trường, mà thực ra là một điều to lớn hơn rất nhiều: quyền được tiếp cận thông tin và quyền được cung cấp thông tin.

—

Bưng bít thông tin chỉ gây thêm hỗn loạn

Trước khi có thông tin về xả thải hoá chất và số tiền phạt/đền bù được tuyên bố vào tuần trước, Formosa đã gần như hoàn tất việc xây dựng một khu công nghiệp thép trị giá 10.6 tỷ Mỹ kim ở Hà Tĩnh, một tỉnh thành nghèo nàn và nhỏ bé nằm về phía Nam của thủ đô Hà Nội, và cũng chính là nơi đầu tiên đã phát hiện cá chết hàng loạt dọc bờ biển. Khu công nghiệp đang xây dựng được xem như là một cố gắng phi thường của chính quyền tỉnh này sau rất nhiều thời gian vận động hành lang.

Cũng trong thời điểm đó, theo những đánh giá và nhận xét đầu tiên của phía truyền thông thì việc tầng tầng lớp lớp cá chết dọc bờ biển có thể là kết quả của một lần xả thải vô trách nhiệm của Formosa bằng một đường ống ngầm dưới lòng biển cách xa bờ vài dặm. Người phát ngôn cho Formosa cũng đồng thời đưa ra một tuyên bố sơ bộ với báo chí và đặt vấn đề Việt Nam hãy “chọn” giữa việc xây dựng một khu công nghiệp thép hay là tôm cá khiến cho cơn bão trên các mạng xã hội bùng nổ với người dân đồng loạt “lựa chọn” cá.

Trong cả quá trình thử thách cam go này, chính quyền Việt Nam đã ngăn chặn việc đưa tin về vụ việc khi cho rằng đây là một vấn đề “có tính chất nhạy cảm” và do đó, đã khiến cho người dân phải tìm những phương thức khác để phát tiết sự bức xúc của họ cũng như là để chia sẻ thông tin. Trang Vietnam Right Now đã viết hôm 11 tháng 6 như sau: