Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc là một trong những chức danh quyền uy và có tầm ảnh hưởng hàng đầu trong mô hình chính trị  thế giới đương đại. Tuy vậy, không phải vị Tổng Thư ký nào cũng dùng quyền năng và sức ảnh hưởng mà mình có để xây dựng nên một Liên Hiệp Quốc thật sự vì quyền con người.

Nhưng, Kofi Annan là một người khác biệt.

Xuất thân từ một chính trị gia đến từ Ghana từng tốt nghiệp Đại học MIT (Massachusetts Institute of Technology) danh tiếng tại Hoa Kỳ, Kofi Annan không chỉ là một người luôn trăn trở với vấn đề nhân quyền quốc tế, mà ông còn mong muốn Liên Hiệp Quốc phải thật sự bảo vệ hiệu quả các quyền con người trên toàn thế giới.

Kofi Annan vừa qua đời ngày 18/8/2018. Luật Khoa tạp chí xin được phép chọn lọc và giới thiệu một số những thành tựu quan trọng trong gần một thập kỷ Kofi Annan sắm vai thuyền trưởng của con tàu nhân quyền quốc tế, để chúng ta cùng tìm hiểu về hành trình mà ông đã đi qua.

Đặt nền móng cho Trách nhiệm bảo vệ quốc tế (Responsibility to Protect – R2P) và thay đổi cách nhìn về chủ quyền tuyệt đối quốc gia

Cuộc thảm sát 800,000 người Tutsi tại Rwanda và những khủng hoảng nhân đạo tại Balkans trong thập niên 90 đã đe dọa chút thành tựu nhỏ nhoi mà Liên Hiệp Quốc vừa xây dựng được đôi mươi năm, cũng như đánh dấu nhen nhóm sự trở lại của nạn diệt chủng sau “kỷ đen tối” Nazi.

Câu hỏi pháp lý trọng tâm được đặt ra tại thời điểm đó, là liệu các Quốc gia sẽ tiếp tục giữ chủ quyền tuyệt đối bất khả xâm phạm, cùng việc toàn quyền kiểm soát mọi vấn đề nội bộ của mình, hay là cộng đồng quốc tế sẽ có quyền can thiệp vì các lý do nhân đạo nếu xét thấy cần thiết?

Khi mà can thiệp nhân đạo (humanitarian intervention) vẫn còn là một khái niệm khoa học pháp lý quốc tế gây tranh cãi kịch liệt với nhiều lo ngại về việc nó có thể bị lạm dụng, thì Kofi Annan đã can đảm thách thức các quốc gia thành viên bảo thủ bên trong Liên Hiệp Quốc.