Ngày 28/3, Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã công bố bản Nhận xét Kết luận về Việt Nam, trong đó viết rằng, Ủy ban lấy làm tiếc vì mức độ hiểu biết của nhà nước Việt Nam đối với Công ước Quốc tế về các quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) còn khiếm khuyết.

Kết luận này được đưa ra sau hai phiên điều trần của chính phủ Việt Nam trước Uỷ ban Nhân quyền vào ngày 11-12/3/2019 vừa qua tại Geneva (Thuỵ Sĩ).

Đây là bản Nhận xét Kết luận lần thứ ba được Ủy ban Nhân quyền đưa ra nhằm đánh giá việc thực hiện các quyền dân sự và chính trị tại Việt Nam, kể từ khi Việt Nam gia nhập Công ước này năm 1982. Theo quy định của ICCPR về nghĩa vụ đối với quốc gia thành viên, nhà nước Việt Nam đã nộp báo cáo định kỳ lần thứ ba vào năm 2017, tức là trễ hạn 13 năm.

Bản Nhận xét Kết luận này đánh giá toàn bộ việc thực hiện các quyền được quy định trong Công ước, cũng như công bố các phát hiện về tính tiêu cực tại quốc gia thành viên Việt Nam, và từ đó đưa ra các khuyến nghị giúp quốc gia cải thiện tình hình nhân quyền theo tiêu chuẩn của Công ước.

Bản Nhận xét kết luận lần này dài 11 trang, gồm 59 đoạn, bên cạnh việc ghi nhận lại một số ít khía cạnh tích cực mà nhà nước Việt Nam đạt được như phê chuẩn Công ước Chống tra tấn, Công ước về Quyền của Người khuyết tật, và sửa đổi một số luật nhằm cải thiện nhân quyền, thì phần lớn nội dung còn lại lên tới 52 đoạn, Ủy ban nêu lên các vấn đề quan ngại về việc thực thi nhân quyền của nhà nước Việt Nam.

‘Độ vênh’ giữa luật Việt Nam và Công ước

Ủy ban quan ngại rằng khuôn khổ pháp lý của Việt Nam là không tương thích với Công ước.

Ủy ban đánh giá Hiến pháp Việt Nam đã không tích hợp đầy đủ các quyền được đảm bảo trong Công ước, và pháp luật quốc gia đặt ra những hạn chế quá rộng làm ảnh hưởng lên mức độ thụ hưởng các quyền được nêu trong Công ước, chẳng hạn như hạn chế vì lý do an ninh quốc gia.

“Ủy ban lấy làm tiếc là mức độ hiểu biết về Công ước của nhà nước thành viên còn khiếm khuyết, mặc dù đã có nhiều sáng kiến nâng cao nhận thức”, bản Nhận xét Kết luận về Việt Nam nêu rõ.

Không có phán quyết nào của tòa án Việt Nam viện dẫn Công ước khi áp dụng hay diễn giải luật trong nước.