Nghiên cứu lịch sử phong trào dân chủ Hong Kong cho chúng ta thấy rằng công cuộc nuôi nấng tinh thần dân chủ tại Hong Kong thường gắn liền với công cuộc định hình và vun đắp bản sắc/căn tính dân tộc (national identity) của chính người dân Hong Kong.

Thế hệ những người hoạt động dân chủ đầu tiên của Hong Kong trong những năm 1980 chọn một căn tính nửa sắc tộc nửa công dân.

Họ tự xem mình là người Trung Quốc về sắc tộc, nhưng họ lại thích thực hành dân chủ kiểu Anh (trực tiếp bầu ra người lãnh đạo khu vực, tự làm luật quản lý xã hội) và không sùng bái chủ nghĩa cộng sản như người dân Trung Hoa lục địa.

Theo đó, họ tạo ra một tiếng kèn tập kết, một ngọn cờ cho phong trào dân chủ Hong Kong dựa trên chủ nghĩa yêu nước dân chủ.

Tới cuối thập niên 2000, do thất bại của phong trào dân chủ Hong Kong trong việc mở rộng dân chủ trong giai đoạn hậu thuộc địa, tiếng kèn tập kết dựa trên chủ nghĩa yêu nước dân chủ này dần yếu đi và không còn tập hợp được phong trào dân chủ Hong Kong nữa.

Các nghiên cứu của Veg (2017) và Kaeding (2017) về phong trào dân chủ Hong Kong cho thấy một tiếng kèn tập kết mới đang vang lên: Chủ nghĩa bản thổ (localism).

Nguồn gốc chủ nghĩa bản thổ (localism) Hong Kong

Chủ nghĩa bản thổ Hong Kong có một gốc gác khá hiền hòa: phong trào bảo vệ các di tích lịch sử địa phương.

Khi Hong Kong bị cuốn vào cơn lốc phát triển địa ốc thời hiện đại đầu những năm 2000, ngày càng có nhiều các tòa nhà, địa điểm di tích lịch sử từ thời thuộc địa có nguy cơ bị phá bỏ.

Nhiều người Hong Kong không muốn rũ bỏ quá khứ dễ dàng như vậy. Họ tập trung thành những hội nhóm dân sự chuyên đi vận động bảo vệ các tòa nhà cổ và các địa điểm có giá trị lịch sử. Họ chống lại các doanh nghiệp địa ốc khổng lồ của Hong Kong, những kẻ có đủ tiền để mua truyền thông và ảnh hưởng đến chính quyền.

Một trong những nhóm nổi bật nhất là nhóm Bản Thổ Hành Động (Local Action -本土行動) bao gồm các trí thức, nhà báo và các sinh viên hoạt động xã hội. Các hoạt động tích cực của nhóm này khiến cho khái niệm bản thổ dần xuất hiện nhiều hơn trong công luận Hong Kong.

Sang đến năm 2008, một giới hoạt động quan tâm đến các vấn đề bản thổ đã hình thành bao gồm nhiều trí thức và nhà báo có tiếng. Họ cùng phối hợp xuất bản một tờ tạp chí mang tên Bản Thổ Luận Thuật (Journal of Local Discourse – 本土論述).

Mục đích của tạp chí này là cổ vũ việc bảo vệ các di tích lịch sử, vận động chống lại “bá quyền” của giới đầu tư địa ốc Hong Kong, và phơi bày các câu kết thông đồng giữa giới tài phiệt địa ốc với chính quyền Hong Kong.