“Moral panic”, tạm dịch là “hoảng loạn xã hội”, là một thuật ngữ do Stanley Cohen, nhà tội phạm học người Nam Phi đề ra trong cuốn sách “Lũ quỷ và hoảng loạn đạo đức” (Folk Devils and Moral Panic) xuất bản năm 1971. Thuật ngữ này dùng để diễn tả trạng thái hoảng loạn và lo sợ của công chúng khi phải đối diện với những mối hiểm họa đang có nguy cơ đe dọa sự tồn vong của xã hội. Mối nguy hại này thường dẫn đến việc một cá nhân hay nhóm người cụ thể nào đó trong xã hội bị công chúng đổ lỗi, quy trách nhiệm.

Stanley Cohen đặt ra khái niệm này nhằm mục đích giải thích về phản ứng của truyền thông và xã hội đối với hiện tượng quấy phá, bạo lực xuất phát từ nhóm người trẻ tại Anh đi theo hai làn sóng văn hóa đối kháng nhau – mods và rockers trong những năm 1960.

“Mods và rockers” là hai nền văn hóa thanh thiếu niên Anh đối kháng nhau nảy sinh từ đầu/giữa thập niên 1960 đến đầu thập niên 1970. Truyền thông đưa tin về các cuộc đụng độ giữa hai nhóm này năm 1964 đã khiến giới trẻ Anh hoảng loạn, coi họ là những kẻ gây rối bạo lực, ngang ngược hay những “lũ quỷ” (folk devils). Truyền thông xứ Anh quốc khi đó đã không giúp công chúng bình tâm hơn mà trái lại, còn là người tạo ra sự hoảng loạn này bằng cách phát đi một thông điệp quy kết trách nhiệm cho hai nhóm mod và rockers như những kẻ lệch lạc, suy đồi đạo đức, những thứ có nguy cơ đe dọa đến các giá trị xã hội truyền thống.

Mối đe dọa được truyền tải qua lăng kính phóng đại này đã được chứng minh là không tương xứng với thực tế, thể hiện ở việc chúng chỉ xếp hạng 9 trong số 14 nhóm tội phạm vị thành niên thời đó. Ông Cohen đã mô tả rõ ràng về ảnh hưởng của hiện tượng hoảng loạn xã hội này đến việc hình thành và thực thi chính sách của Anh quốc thời kỳ đó.

Lập luận của Stanley Cohen cho rằng sự quan tâm hay nỗi lo sợ của cộng đồng đối với một vấn đề xã hội sẽ mang lại lợi ích cho cả chính trị gia và giới truyền thông. Khi một vấn đề được phóng đại, sự hoảng loạn được thiết lập và một nhóm người bị đổ lỗi, các chính trị gia có thể áp dụng nhiều biện pháp quản lý, vốn bình thường gây nhiều tranh cãi, mà vẫn dễ dàng được người dân ủng hộ (như đề nghị tăng ngân sách, tăng cường kiểm soát thông tin). Hơn nữa, mối quan hệ giữa chính trị gia và các phương tiện truyền thông là hình thức cộng sinh. Các chính trị gia và cơ quan thực thi pháp luật cần các kênh truyền thông để chuyển tải thông điệp, trong khi, các phương tiện truyền thông cần tin tức “nóng hổi” để thu hút khán giả, và cùng với đó là các nhà quảng cáo.