Trong vài ngày qua, Thời báo Hoàn Cầu bỗng nhiên trở thành một cái tên quen thuộc với nhiều người Việt, khi vị Tổng biên tập của tờ báo này đăng đàn gửi “vài lời thật lòng với người Việt Nam” nhân dịp kỷ niệm 25 năm bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ.

Bài viết được trang Facebook của Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội đăng tải lại, và buộc phải xóa chỉ sau chưa đầy 24h khi hứng chịu hàng ngàn lượt bình luận chỉ trích từ dân mạng Việt.

Với những người thường xuyên theo dõi tình hình Trung Quốc, Thời báo Hoàn Cầu và cái tên Tổng biên tập Hồ Tích Tiến (Hu Xijin) đều không xa lạ.

Vào tháng 6/2020 vừa qua, Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) chính thức gia nhập danh sách những cơ quan báo đài của Trung Quốc bị chính quyền Mỹ kết luận là “tổ chức nước ngoài” (foreign missions) thay vì là một tổ chức truyền thông thông thường.

Với việc phân loại này, các tổ chức trên sẽ chịu sự quản chế về mặt hành chính (không chịu giới hạn về việc sản xuất nội dung tin tức) như mọi tổ chức nước ngoài khác, vốn theo định nghĩa của Đạo luật Tổ chức Nước ngoài (Foreign Missions Act) là những tổ chức do chính phủ nước ngoài “sở hữu phần lớn hoặc kiểm soát trên thực tế”.

Nó đặt Thời báo Hoàn Cầu cùng với Tân Hoa Xã, Nhân Dân Nhật Báo, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc… về lại đúng vị trí vốn có: loa tuyên truyền một chiều của chính quyền Bắc Kinh.

Trong số đó, có thể nói Thời báo Hoàn Cầu là chiếc loa ồn ào và nhiễu nhạo nhất.

Sinh sau nhưng hét trước

Thành lập vào năm 1993, là một tuần báo trực thuộc Nhân Dân Nhật báo (People’s Daily), Thời báo Hoàn Cầu nhanh chóng có chỗ đứng riêng khi là đơn vị tường thuật trực tiếp và hăng hái nhất về sự kiện Mỹ ném bom nhầm Đại sứ quán Trung Quốc tại Belgrade, thuộc Nam Tư cũ, vào năm 1999.  Đến năm 2009, tờ báo phát hành bản tiếng Anh trong nỗ lực đối trọng với truyền thông phương Tây.

Điều khiến Thời báo Hoàn Cầu nổi bật hơn cả trong làng báo quốc doanh Trung Quốc là mảng bình luận (opinions/ editorials). Các bài viết bình luận, cả bản tiếng Hoa lẫn tiếng Anh, đều đậm đặc tinh thần dân tộc và sẵn sàng không ngại ngần dùng các ngôn từ kích động, thậm chí là thóa mạ đối phương.