Thật đáng chán nản khi quan sát tình hình dịch bệnh và chống dịch bệnh ở các nước phát triển, có nền dân chủ được đánh giá là vững bền, như Hoa Kỳ, Anh, Italia… “Te tua”, “rối loạn” là những từ ngắn gọn và xác đáng nhất để mô tả tình hình chung. Trong khi đó, khó có thể phủ nhận là Việt Nam đã, đang và khả năng cao là sẽ tiếp tục làm tốt công tác chống dịch. Từ đó, suy ra…

Từ đó, người ta rất suy ra một điều: Thể chế độc tài chống dịch tốt hơn thể chế dân chủ. Đơn giản là dưới thể chế độc tài, hầu như không có khái niệm “tự do”, “nhân quyền”; công dân tốt là người chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương, đường lối, chính sách của nhà nước. Vậy nên khi các lệnh phong tỏa, cách ly, giãn cách xã hội được ban ra, dân chúng răm rắp tuân theo. Những người phản đối chỉ là thiểu số và bị cộng đồng lên án. Trong khi đó, ở các quốc gia dân chủ, dân quen tự do ngôn luận, phản biện, tranh cãi, nên cứng đầu hơn, không dễ tuân thủ mệnh lệnh. Thậm chí, nếu cảm thấy quyền tự do cá nhân bị nhà nước xâm phạm, họ còn biểu tình.

Tính đến hôm nay (30/7/2020), Mỹ – vốn được coi như đại diện của nền dân chủ tự do phương Tây – đã là quốc gia có tổng số ca nhiễm nCovid cao nhất và số tử vong nhiều nhất thế giới: Hơn 4,5 triệu ca nhiễm, hơn 150.000 người chết [1]. Công luận nước Mỹ chia rẽ vì Tổng thống và các phát ngôn của Tổng thống, vì chính sách, vì vụ George Floyd, vì biểu tình Black Lives Matter, v.v.

Thật là càng tạo cơ sở cho những người Việt Nam vốn nghi ngờ về giá trị của dân chủ, nhân quyền khẳng định: Dân chủ tự do là loạn, độc tài mới là ưu việt, nhất là trong những giai đoạn dầu sôi lửa bỏng như chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh.

Cũng có những ý kiến phản đối quan điểm trên, chẳng hạn giải thích: “Ở Mỹ, Tổng thống không có quyền ra lệnh phong tỏa. Mỹ là thể chế liên bang, nên các bang có quyền tự quyết, mỗi bang một khác, không tập quyền, không thống nhất được”. Hoặc: “Người Mỹ là thế đó. Tình yêu tự do thấm vào máu rồi, họ không thể chịu bất kỳ sự bó buộc nào”.