Khi nói về nước Mỹ, tôi hay nghe nhiều người nói về giấc mơ Mỹ, về tự do, dân chủ, bình đẳng, về sự đa sắc tộc/đa văn hóa, và cơ hội cho những ai biết cố gắng vươn lên. Tất cả những điều này tạo nên một hình ảnh nước Mỹ đặc biệt ngoại lệ (exceptional).

Đối với tôi, nước Mỹ không phải đặc biệt ngoại lệ. Cũng như nhiều nước phát triển khác, nước Mỹ chứa đựng nhiều mâu thuẫn, bất công và đầy khoảng cách khác biệt giữa các tầng lớp xã hội, giữa những người có quyền lực và những người không có quyền lực.

Trong loạt ba bài viết này, tôi muốn chỉ ra đằng sau những điều được cho là “đặc biệt” là một nước Mỹ được định hình trên quyền lợi chính trị và kinh tế của người da trắng. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là nước Mỹ không có tiềm năng. Tôi tin rằng tiềm năng của nước Mỹ nằm ở việc đấu tranh để biến lý tưởng thành hiện thực.

Kỳ 1: Nước Mỹ thời lập quốc của những người da trắng tự do

Nước Mỹ hay được ví là đất nước của những người nhập cư đi tìm tự do.

Câu chuyện quen thuộc kể về nước Mỹ là hình ảnh những người Pilgrims hay Puritans đi tìm tự do về tôn giáo. Thomas Paine, trong quyển “Common Sense” viết năm 1776 đã nói rằng “Thế giới mới này [nước Mỹ] là vùng đất tị nạn của những người yêu chuộng quyền tự do dân sự và tự do tôn giáo đã bị bắt bớ ở khắp châu Âu.”[1] Và có lẽ minh chứng hùng hồn nhất cho sự tự do, dân chủ và bình đẳng của nước Mỹ là Đạo luật Nhân quyền (Bill of Rights) ban hành năm 1791. Gọi là đạo luật nhưng thực ra nó là tập hợp của 10 tu chính án đầu tiên của Hiến pháp Mỹ, quy định về nhân quyền.