Gerrymandering là gì?

Gerrymandering là việc vẽ lại bản đồ các khu vực bầu cử, sao cho đảng cầm quyền giành lợi thế trong bầu cử địa phương và bầu dân biểu liên bang. Đây là một khái niệm khó hiểu thậm chí với cả người Mỹ.

Để đơn giản hóa thuật vẽ bản đồ này, ta mượn giải thích và ví dụ của tờ Washington Post.

Tưởng tượng Mỹ có một bang siêu nhỏ, trong đó chỉ có 50 cử tri. 30 người (60%) theo Đảng Dân chủ, 20 người còn lại (40%) theo Đảng Cộng hòa. Tất cả những người theo Đảng Dân chủ sống ở bên phải bang, và những người theo Đảng Cộng hòa sống ở bên trái.

Cách chia khu vực bầu cử mang tính đại diện hoàn hảo nhất là phương án số một: chia bang theo chiều dọc thành năm quận, mỗi quận bao gồm 100% dân cư bầu cho Đảng Dân chủ hoặc Cộng hòa. Ta thấy ở đây Đảng Dân chủ sẽ thắng với ba ghế dân biểu, Đảng Cộng hòa được hai ghế, đúng theo tỷ lệ nhân khẩu học.

Giả sử Đảng Dân chủ đang nắm quyền tại bang và muốn chia lại bản đồ để giành nhiều ghế hơn nữa. Họ có thể chia lại bang thành năm quận như phương án hai. Theo cách này, toàn bộ các quận đều có đa số cử tri theo Đảng Dân chủ. Nhờ vậy, họ giành toàn bộ năm ghế dân biểu.

Tuy nhiên, nếu Đảng Cộng hòa nắm quyền, và họ muốn chiếm lợi thế, cách vẽ bản đồ lòng vòng như phương án ba sẽ giúp họ làm điều đó. Số quận vẫn là năm, nhưng kết quả họ lại giành tới ba ghế hạ viện.

Điều này quả thực đã xảy ra trong vô số các cuộc bầu cử ở Mỹ. Chẳng hạn trong cuộc bầu cử tại bang Pennsylvania năm 2012. Đảng Dân chủ giành được tới 51% tổng số phiếu bầu toàn bang, nhưng lại chỉ giành được 5/18 ghế dân biểu liên bang, tức chưa đầy 30%.