Cách đây vài ngày, ba nhà báo thuộc nhóm Báo Sạch bị chính quyền bắt giữ. Trước đó, vào tháng 12/2020, nhà báo Trương Châu Hữu Danh của nhóm đã bị bắt. Tất cả cùng bị khởi tố với tội danh “lợi dụng các quyền tự do dân chủ”.

Khi các nhà báo này bị bắt, các kênh truyền thông của chính quyền thể hiện sự hả hê là điều dễ hiểu. Điều khó hiểu là ngay cả nhiều người chống lại chế độ độc tài cũng hả dạ.

Họ ghét những nhà báo trên vì “tự cao tự đại”, “ăn nói mất dạy”, “không coi ai ra gì” – những mô tả vốn được dùng cho những người bất đồng với mình.

Nếu đó là người của phe ta, cùng những biểu hiện trên sẽ được đổi thành “phong thái tự tin”, “ăn nói mạnh dạn”, và “không sợ ý kiến đối nghịch”.

Nhiều người dùng một lý do khác để giải thích cho sự vui mừng: họ cáo buộc những nhà báo trên nhận tiền doanh nghiệp viết bài chứ không hề có mục đích chống tham nhũng, bảo vệ sự thật. Họ đưa ra cáo buộc mà không cần bất kỳ bằng chứng nào. Họ sẵn sàng gật gù với việc chính quyền tùy tiện bắt giam người khác bằng một điều luật mơ hồ, chỉ vì người đó không phải “phe mình”.

Những phản ứng khó hiểu này thật ra không quá… khó hiểu. Nó đã được cấy hạt từ rất lâu. Các hạt giống chỉ chờ cơ hội đâm chồi nảy lộc. Sự kiện Donald Trump khuấy đảo chính trường Hoa Kỳ vừa qua là một cơ hội như vậy.

Những lời hứa đanh thép của Trump về việc sẽ đánh sập Trung Quốc khiến hàng triệu con tim Việt Nam thổn thức và tôn ông làm thánh sống. Bất kỳ ai bất đồng với Trump vì vậy đều trở thành kẻ thù của họ. Những cơn sóng tin giả vẫn còn cuồn cuộn tới tận ngày hôm nay. Những cáo buộc chụp mũ dành cho những ai chỉ trích Trump vẫn còn được hưởng ứng bất chấp mọi lý lẽ.

Giống như những thầy bói mù hăng tiết, họ sẵn sàng lao vào phang vỡ đầu bất cứ ai dám bảo con voi có hình dạng khác với thứ họ sờ được.

***