Hội đồng Bầu cử Quốc gia vậy là đã nhắn tin cho tôi đến lần thứ ba. Nội dung thì chỉ có một.

“Sáng suốt lựa chọn những người tiêu biểu về đức, tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân bầu vào Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026!”

Tôi chắc chắn không phải là công dân đặc biệt gì để mà được nhắn tin riêng. Nói thẳng ra, họ spam tin nhắn SMS đó đến điện thoại của người dân cả nước. Từ giờ cho đến ngày bầu cử vào Chủ nhật tới, chắc chắn sẽ còn vài lần. Cái câu dài 44 chữ trên kia còn được nhân giống vô tính trên hằng hà sa số các biểu ngữ, băng-rôn trên đường phố khắp nơi nơi, nhằm tạo một không khí nô nức cho ngày hội toàn dân.

Tôi chắc chắn không phải là công dân duy nhất cảm thấy trống rỗng. Rốt cuộc, ta cần tham gia vào cuộc bầu cử sắp tới để làm gì?

***

Các cuộc thảo luận về bầu cử tại Việt Nam trong dân chúng thường kết thúc chóng vánh với những lời buồn chán giống nhau. Diễn kịch ấy mà. Sắp xếp hết rồi còn đâu. Bầu ai mà chả thế.

Những lời ấy nếu in ra thành băng-rôn tuyên truyền thì cũng sáo rỗng tương tự như những lời kêu gọi toàn dân đi bầu. Chúng có cùng một vấn đề: khước từ các cuộc thảo luận, khước từ những câu hỏi chất vấn, và chấp nhận hiện trạng. Cả hai thái độ đó đều không giúp nuôi dưỡng tinh thần công dân – nền tảng dẫn đến những thay đổi tích cực cho xã hội.

Một công dân tò mò và muốn tìm hiểu về chính trị ở Việt Nam thì có thể làm gì? Có thể bắt đầu bằng việc đọc sách. Sách viết về Quốc hội ở Việt Nam với tinh thần phê phán và mục tiêu cung cấp kiến thức cho cử tri chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Có ba đầu sách có thể kể đến, đó là “ABC về bầu cử” – Lã Khánh Tùng (2016), “Chính trị bình dân” – Phạm Đoan Trang (2017) và “Bàn về Quốc hội và những thách thức của khái niệm” – Nguyễn Sĩ Dũng (2017).

Luật Khoa đã từng giới thiệu hai cuốn sách đầu tiên trong các bài viết trước đây. Cuốn sách thứ ba cũng gợi mở nhiều không gian tư duy mới về Quốc hội – thiết chế đại diện chính thức cho người dân.