Tôi vẫn nhớ mình đã tuyệt vọng đến thế nào khi bị nhốt trong căn phòng trọ nhỏ gần bốn tháng trời hồi năm rồi, khi dịch COVID-19 đạt đỉnh ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi hiển nhiên không phải là người duy nhất và ở trong tình cảnh tệ hại nhất, nhưng đó là những ngày tôi bức bí tự hỏi mình có đôi chân để làm gì. Chưa bao giờ việc bước đi trong một khoảng không gian thoáng đãng lại trở nên xa xỉ đến vậy.

Trong những ngày đầu tiên được giải phóng khỏi những hàng rào kẽm gai và dây giăng mắc, tôi xem việc đi dạo như là cách mình thực hành quyền tự do. Tôi đọc cuốn “Dạo bước” (Walking) của Henry David Thoreau vào những ngày đó, và thấy có một mối dây đồng điệu rung lên trong tâm hồn mình.

“Dạo bước” là cuốn sách nhỏ và mỏng, trông thì nghĩ rằng có thể đọc hết trong vòng khoảng một tiếng đồng hồ, nhưng lại có khả năng cuốn người đọc vào sự đằm sâu của suy nghĩ. Thoreau là một triết gia theo thuyết tiên nghiệm (transcendentalism), người tụng ca sự cô tịch và lối sống hòa mình vào Thiên nhiên (Nature với chữ N viết hoa). Với ông, Thiên nhiên mới là nơi mà con người cần kết nối để đạt được tự do và hoang dã tuyệt đối – hai điều ông cho rằng là cội nguồn của mọi điều tốt đẹp.

Tự do và hoang dã, chứ không phải là văn minh (civilization). Con người tự do, với Thoreau là con người tự do trong tự nhiên, chứ không chỉ là tự do khi là thành viên của xã hội. Ông coi việc đi dạo – hay dạo bước, theo cách chuyển ngữ tài tình của dịch giả Trần Hoàng Thư, là thực hành thứ tự do ấy, và ông không thể nào khỏe mạnh nổi về thể chất và tinh thần nếu không làm vậy mỗi ngày.