Chính phủ Việt Nam đang tăng tốc xây dựng mô hình nhà nước số với tham vọng hiện đại hóa quản trị, nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công và thúc đẩy kinh tế số. Thế nhưng, nghịch lý là khi dữ liệu ngày càng tập trung, thì quyền kiểm soát của người dân đối với dữ liệu của mình lại ngày càng mờ nhạt.

Nếu dữ liệu cá nhân vẫn được xem là tài nguyên quản lý hơn là một quyền cơ bản, nhà nước số có thể đạt được hiệu quả ngắn hạn, nhưng niềm tin xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn sẽ tổn hại.

Dữ liệu cá nhân ngày càng bị tổn thương

Người dân Việt Nam đang sống trong một môi trường số hóa dày đặc. Việc sử dụng căn cước công dân gắn chip, định danh điện tử, ứng dụng dịch vụ công, thanh toán không tiền mặt hay hồ sơ y tế điện tử đang dần trở thành một phần của đời sống thường nhật. 

Thế nhưng, thực tế là dữ liệu cá nhân đã và đang bị rò rỉ, bị mua bán, bị khai thác trái phép với quy mô lớn và gần như không ai là người phải chịu trách nhiệm.

Việt Nam liên tục nằm trong nhóm các quốc gia có lượng dữ liệu cá nhân bị rao bán nhiều nhất. Theo Công ty An ninh mạng Viettel - thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), vào năm 2024, vấn đề rò rỉ dữ liệu ở Việt Nam tăng mạnh, khi có tới 14,5 triệu tài khoản bị rò rỉ, chiếm 12% số lượng trên toàn cầu. [1]

Nhiều vụ rò rỉ dữ liệu quy mô lớn liên quan đến thông tin khách hàng của các công ty tài chính, bất động sản, công nghệ giáo dục đã được ghi nhận, bao gồm số điện thoại, địa chỉ, thông tin định danh và thậm chí dữ liệu tài chính cơ bản. [2]