Các báo cáo trong năm 2025 của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đã đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tình hình đàn áp tự do tôn giáo “đặc biệt nghiêm trọng”, đặt ra nguy cơ nước này sẽ phải chịu những biện pháp trừng phạt nhất định từ phía Hoa Kỳ.
Theo dòng sự kiện:
- Vào tháng trước, trong bản báo cáo cập nhật về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam phát hành ngày 9/12/2025, USCIRF đã nhận định tình trạng đàn áp tôn giáo ở Việt Nam vẫn tiếp tục diễn ra mặc dù chính quyền “đã có những bước tiến mới” trong việc công nhận các nhóm tôn giáo.
- Trong báo cáo thường niên phát hành hồi tháng 5/2025, USCIRF khuyến nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xếp hạng Việt Nam vào danh sách các quốc gia “đặc biệt quan ngại” (Countries of Particular Concern - CPC) về tình hình tự do tôn giáo, tăng thêm một bậc từ “theo dõi đặc biệt” (Special Watch List Countries) trước đó, do tình trạng vi phạm quyền tự do tôn giáo theo USCIRF đánh giá là “đặc biệt nghiêm trọng”.
- Theo Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế (IRFA), thuật ngữ CPC dùng để chỉ các quốc gia mà ở đó chính phủ thực hiện hoặc dung túng cho các hành vi vi phạm đặc biệt về quyền tự do tôn giáo, bao gồm hành vi tra tấn, giam giữ không qua buộc tội, bắt cóc, phủ nhận quyền được sống, v.v.
Việc một quốc gia bị đưa vào danh sách CPC có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt từ Chính phủ Hoa Kỳ theo quy định của IRFA. - USCIRF thống kê chính quyền Việt Nam đã bỏ tù khoảng 80 người (tính đến tháng 12/2024) vì các hoạt động tự do tôn giáo của họ.
- Ở phụ lục II của báo cáo, USCIRF liệt kê chi tiết 81 trường hợp nạn nhân của hoạt động đàn áp tự do tôn giáo (FoRB) ở Việt Nam. Theo các hồ sơ mà tổ chức này tổng hợp được, trong số các nạn nhân này có 57 người ghi nhận vẫn còn đang bị giam giữ, 10 người được trả tự do, 2 người chết trong tù và 12 người không rõ tình trạng.
- USCIRF khuyến nghị Quốc hội Hoa Kỳ vận động Việt Nam cải thiện tình hình tự do tôn giáo, đặc biệt là việc phóng thích các nhà hoạt động tự do tôn giáo vẫn còn bị giam giữ và cải thiện hoạt động lập pháp trong nước.
Việt Nam phản đối: Ngày 19/12, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng tuyên bố bác bỏ các thông tin trong báo cáo thường niên của USCIRF về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam. Bà Hằng khẳng định những đánh giá của USCIRF về Việt Nam là “không khách quan, thiếu chính xác” vì “chính sách nhất quán của Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm các quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo”
Bối cảnh: Việt Nam là quốc gia đa dạng về tôn giáo. Chính phủ Việt Nam hiện tại công nhận 16 tôn giáo thuộc 36 tổ chức tôn giáo trong nước.
- Tuy nhiên, USCIRF cho rằng chính quyền Việt Nam thường hạn chế quyền tự do tôn giáo đối với các nhóm tôn giáo độc lập, dựa trên Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016 và các văn bản luật liên quan.
- Theo đó, luật này “đóng vai trò như một công cụ pháp lý, buộc các tôn giáo trong nước phải hoạt động dưới quyền quản lý của Chính phủ. Điều này không hề phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế”, USCIRF viết trong báo cáo.
- Kể từ năm 2002, mỗi năm USCIRF đều khuyến nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xếp Việt Nam vào nhóm các quốc gia CPC.
- Việt Nam chính thực bị xếp vào nhóm các quốc gia CPC từ năm 2004 đến 2006. Đến tháng 11/2006, Việt Nam được gỡ khỏi danh sách xếp hạng này sau khi Chính phủ Việt Nam đạt thỏa thuận với phía Hoa Kỳ và cam kết sẽ cải thiện tình hình tự do tôn giáo trong nước.
- Vào ngày 29/12/2023 Hoa Kỳ đưa Việt Nam trở lại nhóm các quốc gia “được theo dõi đặc biệt” (Special Watch List Countries), cấp thấp hơn so với CPC, vì tái diễn các vi phạm về tự do tôn giáo.
Đính chính: (Bản tin đăng lúc 9:00 ngày 14/1/2026, cập nhật lúc 16:25 ngày 15/1/2026 và 18:05 ngày 19/1/2026)
Việc USCIRF khuyến nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xếp hạng Việt Nam vào danh sách các quốc gia “đặc biệt quan ngại” (Countries of Particular Concern – CPC) về tình hình tự do tôn giáo không được nêu trong bản báo cáo phát hành ngày 9/12 của cơ quan này, mà trong bản báo cáo thường niên phát hành hồi tháng 5/2025.
Tiêu đề “Hoa Kỳ xếp Việt Nam vào nhóm các quốc gia đàn áp quyền tự do tôn giáo” sửa thành “Tổ chức Hoa Kỳ kiến nghị xếp Việt Nam vào nhóm các quốc gia đàn áp quyền tự do tôn giáo”.
Lý do: USCIRF là cơ quan do chính quyền Hoa Kỳ thành lập, nhưng là tổ chức độc lập, không đại diện cho chính quyền Hoa Kỳ. Cơ quan này chỉ mới kiến nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xếp Việt Nam và danh sách CPC, chưa phải là xếp loại chính thức.
10 sự kiện tôn giáo nổi bật trong năm 2025
Năm 2025 là năm đã chứng kiến nhiều sự kiện tôn giáo nổi bật, gây ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội trong và ngoài nước. Sau đây là 10 sự kiện tiêu biểu, phác họa nên bức tranh tôn giáo trong năm qua do phóng viên Luật Khoa bình chọn.
Bình luận