Họp hội thì nơi nào cũng họp. Nhưng khi cái “hội” này quyết định đường đi nước bước của cả một quốc gia, thì cuộc họp đó không còn là chuyện bình thường.

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam là một cuộc họp như vậy.

Cứ mỗi 5 năm một lần, trong vài ngày ngắn ngủi, những quyết định được thông qua tại đây sẽ định hình đường lối chính trị, ưu tiên chính sách và cấu trúc quyền lực của Việt Nam cho cả 5 năm tiếp theo.

Trên mặt báo, đại hội thường hiện lên như một sự kiện nghi thức: hội trường lớn, khẩu hiệu trang trọng, những cụm từ quen tai như “đoàn kết”, “thống nhất”, “nhất trí cao”.

Đằng sau mớ nghi thức và ngôn ngữ đó, đại hội đảng còn là nơi các hướng đi lớn được chốt lại, và những quyết định có ảnh hưởng lâu dài nhất đến đời sống chính trị được hình thành.

Vì vậy, muốn hiểu chính trị Việt Nam vận hành ra sao, điểm khởi đầu hợp lý nhất có lẽ chính là từ việc hiểu đại hội đảng là gì, nó quyết định những gì, và vì sao những quyết định ấy lại có sức nặng trong nhiều năm sau đó.

Đại hội đảng không chỉ là đại hội của đảng

Trên giấy tờ, đại hội đảng là cuộc họp toàn quốc, định kỳ 5 năm một lần, của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đại hội có bốn việc chính: thảo luận văn kiện, tổng kết nhiệm kỳ cũ, đề ra phương hướng nhiệm kỳ mới, và bầu ra Ban Chấp hành Trung ương - cơ quan lãnh đạo cao nhất của đảng trong suốt nhiệm kỳ.

Nghe đến đây, có người sẽ hỏi: “Đó là chuyện nội bộ của đảng. Đại hội có đại diện cho toàn dân đâu mà liên quan đến cả quốc gia?”

Câu này không hẳn là sai. Các đại biểu dự đại hội là đại diện cho hơn 5 triệu đảng viên cả nước, chứ không phải đại diện cho cử tri theo nghĩa của một cuộc bầu cử toàn dân. [1]