Nghị định 46 gây bức xúc: Vẫn áp dụng nghị định, Thủ tướng yêu cầu ‘tháo gỡ ngay’

Một ngày sau khi Quốc hội yêu cầu Chính phủ “rút kinh nghiệm”, đêm 3/2 Thủ tướng Phạm Minh Chính ban hành công điện yêu cầu các bộ, ban ngành “tháo gỡ ngay” tình trạng ách tắc tại các cửa khẩu.

Theo dòng sự kiện: Ngày 3/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính ban hành Công điện số 08/CĐ-TTg gửi các bộ, ban ngành để “tháo gỡ ngay” các khó khăn, vướng mắc của Nghị định 46. Trong đó:

Giao Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan liên quan “ban hành ngay” văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định 46.
Yêu cầu Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương “thiết lập ngay” đường dây nóng 24/7 và “sẵn sàng tiếp nhận và xử lý các vướng mắc phát sinh”.
Chỉ đạo Bộ Tài chính hải quan cửa khẩu, bố trí lực lượng làm việc 24/7, “khẩn trương giải tỏa tình trạng ách tắc”.
Đồng thời, giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp “rà soát kỹ các quy định” của Nghị định 46, “báo cáo và kiến nghị, đề xuất” cho phiên họp Chính phủ thường kỳ vào ngày 4/2/2026.

Bối cảnh: Ngày 26/1, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026 “Quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm”. Nghị định 46 có hiệu lực ngay lập tức nhưng không có quy định cụ thể về trình tự kiểm tra nhà nước trong giai đoạn chuyển tiếp.

Điều này khiến các cơ quan chức năng thiếu cơ sở pháp lý để ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu, dẫn đến việc hàng hóa không thể thông quan từ ngày 26/1- đầu tháng 2/2026.
Chỉ riêng trong ngày 30/1, tại các cửa khẩu biên giới đường bộ và đường thủy đang tồn đọng hơn 1.300 phương tiện chở nông sản tươi sống và thực phẩm chưa được thông quan do chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm.
Bà Vũ Kim Hạnh, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao chia sẻ trên trang cá nhân, bày tỏ sự kinh ngạc về cách quyết định, ban hành nghị định này. Nghĩ về các doanh nghiệp, bà cho rằng “thấy trước là họ không có Tết rồi. Mà còn thiệt hại không sao kể xiết, từ nông sản tươi đến thực phẩm bao gói nhập khẩu.”
Trong khi tình trạng ùn ứ tại các cửa khẩu vẫn chưa được giải quyết triệt để, chiều ngày 2/2, Bộ Y tế vẫn tổ chức hội nghị “phổ biến” nghị định này khiến các doanh nghiệp “thất vọng toàn tập”, theo lời bà Vũ Kim Hạnh.
“Cách họ “phổ biến” là: tắc nghẽn chỉ tạm thời, chỉ là vấn đề nhỏ thôi, do lỗi thực thi hơi chậm và chưa phối hợp tốt, giải quyết gần xong rồi. Quyền Cục trưởng nói lê thê, xong đến Thứ trưởng Bộ Y nói và…hết giờ. Không có một doanh nghiệp, một Hiệp hội nào được phát biểu.”, bà Hạnh viết.
Ngày 3/2, Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ (UBTV) Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương yêu cầu Chính phủ và các cơ quan chức năng rút kinh nghiệm từ Nghị định 46, “tăng cường kiểm tra, giám sát việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật ngay từ giai đoạn chuẩn bị”.

Điều chưa tỏ: Nghị định 46 có hiệu lực ngay lập tức vào ngày ký, ngày 26/1. Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, thời điểm có hiệu lực của bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào là “không sớm hơn 45 ngày” kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành đối với văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương. Luật này có quy định, chỉ trong trường hợp “ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn và trong trường hợp đặc biệt” thì quy định đó mới có hiệu lực ngay lập tức. Hiện chưa rõ Nghị định 46 có rơi vào các “trường hợp đặc biệt” theo quy định hay không.