Việc tái cử ở chức vị tổng bí thư, người đầu Đảng Cộng sản và cả nền chính trị Việt Nam, đã là một bước tiến rất xa trên sự nghiệp chính trị của một chính khách trưởng thành từ ngành công an.

Quyền lực của ông Tô Lâm dường như chưa dừng lại ở sự kiện Đại hội Đảng vừa mới bế mạc vào hôm 23/1 vừa rồi. Trong hơn một tháng tới đây, chúng ta có thể chứng kiến một sự kiện thăng bậc quyền lực khác của người đứng đầu Đảng khi khả năng sẽ nhất thể hóa hai chức vị tổng bí thư và chủ tịch nước, giống như các nước có cùng chế cộng sản khác như Trung Quốc hay Lào.

“Nước giếng” phạm “nước sông”

Mặc dù trong vai trò là tổng bí thư của đảng nhưng ông Tô Lâm đã không ít lần “lấn sân” để làm công việc của chủ tịch nước Lương Cương, người đứng đầu nhà nước.

Căn cứ Hiến pháp, chủ tịch nước là người đứng đầu nhà nước, đại diện quốc gia trong đối nội và đối ngoại. Tuy nhiên, trong thực tế chính trị từ cuối năm 2024 đến nay, người ta dễ dàng chứng kiến sự dịch chuyển các thẩm quyền này về phía tổng bí thư Tô Lâm. 

Về đối nội, từ tháng 11/2024, ông Tô Lâm đã phát động một chiến dịch cải cách bộ máy chính trị mà theo ông là “cuộc cách mạng thể chế” để đưa Việt Nam tiến tới “kỷ nguyên vươn mình”. Đây là cuộc cải cách, mà theo góc nhìn của các nhà quan sát quốc tế, có quy mô lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới năm 1986. [1] Ông Lương Cường không thể hiện rõ ràng bất kỳ vai trò đứng đầu trong chiến dịch này.

Một trong những ví dụ điển hình nhất về sự “lấn sân” này chính là sự kiện ngày 20/1/2025, khi ông Tô Lâm, trong vai trò tổng bí thư, lại trao huân chương Sao Vàng cho hai cựu lãnh đạo là Nông Đức Mạnh và Nguyễn Tấn Dũng, mặc dù ông Cường cũng có mặt tại buổi lễ. [2] Trong khi đó theo quy định, thẩm quyền này thuộc về Chủ tịch nước Lương Cường

Đối với các công việc đối ngoại, sau khi lên ghế tổng bí thư từ tháng 8/2025, ông Tô Lâm đã thực hiện ít nhất 13 chuyến công du ngoại giao đến các quốc gia, ký kết các văn kiện nâng cấp đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam. [3] Điều đáng nói, theo Điều 8 của Luật Thỏa thuận Quốc tế, chỉ có hai chức vụ có thẩm quyền quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh nhà nước, chính phủ là chủ tịch nước và thủ tướng chính phủ. [4]