Đây là một chế định hoàn toàn mới trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Theo dòng sự kiện: Ngày 17/4/2026, Bộ Công an công bố Dự thảo Hồ sơ Chính sách cho dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) để lấy ý kiến người dân đến ngày 7/5. Trong đó, cơ quan này đề xuất chính sách tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS).
- Theo dự thảo tờ trình chính sách (mục V), cơ chế tạm hoãn truy cứu TNHS là một nội dung của chế định miễn TNHS. Cơ chế này cho phép cơ quan có thẩm quyền tạm hoãn truy cứu TNHS với đối tượng bị tố giác để họ có thời gian khắc phục hậu quả.
- Cơ chế này áp dụng với hành vi vi phạm đáp ứng các điều kiện sau đây: gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh; không tham nhũng; mang lại hiệu quả kinh tế xã hội cho địa phương, đất nước và có thể khắc phục toàn bộ hậu quả.
- Mục tiêu của chính sách này đó là “đảm bảo tính công bằng, nhân đạo trong pháp luật hình sự; bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo; khuyến khích người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan chức năng và khắc phục thiệt hại”.
Để tránh hiểu lầm: Dự thảo Hồ sơ Chính sách cho dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) mà Bộ Công an công bố nêu trên mới chỉ là hệ thống quan điểm và định hướng cho quá trình sửa đổi, không phải là hồ sơ dự thảo. Hồ sơ dự thảo luật phải bao gồm dự thảo luật với những điều khoản cụ thể cũng như tờ trình diễn giải các điều khoản đó và các văn bản khác có liên quan.
Vậy nên, hiện chỉ mới biết về định hướng sửa đổi chung chung của Bộ Công an chứ chưa rõ trình tự, thủ tục, điều kiện cũng như giai đoạn áp dụng cụ thể của cơ chế tạm hoãn truy cứu TNHS.
Quan trọng: Chế định tạm hoãn truy cứu TNHS là một nội dung hoàn toàn mới trong pháp luật hình sự Việt Nam.
- Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng Hình sự hiện hành không có quy định nào cho phép cơ quan tố tụng dừng toàn bộ quá trình truy cứu ở giai đoạn rất sớm để đối tượng khắc phục hậu quả trong một khoảng thời gian.
- Mặc dù tại dự thảo tờ trình chính sách, Bộ Công an xếp tạm hoãn truy cứu TNHS vào phần miễn TNHS, nhưng bản chất của hai chế định này khác nhau: một bên là chỉ dừng việc xử lý trong thời gian nhất định, còn một bên là không xử lý hình sự ngay từ đầu hoặc chấm dứt hẳn việc truy cứu.
Thay đổi: Theo truyền thống lập pháp của Việt Nam, Bộ Tư pháp là cơ quan giữ vai trò chủ trì soạn thảo Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, ở lần sửa đổi này cũng như lần gần nhất vào tháng 6/2025, Bộ Công an đã đảm nhiệm vai trò này thay Bộ Tư pháp.
Dưới lá cờ đảng: Đề xuất trên căn cứ vào Nghị quyết 66/2025, Nghị quyết 68/2025 và Nghị quyết 79/2026 của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản. Những nghị quyết này đều có chủ trương không hình sự hóa các mối quan hệ kinh tế, hành chính, dân sự và ưu tiên khắc phục hậu quả kinh tế trước khi tính đến xử lý hình sự.
Bối cảnh: Ngày 20/10/2025, cựu Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 2321 ban hành kế hoạch xây dựng dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Khác với lần sửa đổi trước đó, Chính phủ đặt ra một yêu cầu mới đáng chú ý, đó là “khuyến khích áp dụng các biện pháp xử lý mang tính phục hồi, tái hòa nhập cộng đồng”.
Tiếp theo là gì? Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) dự kiến công bố để lấy ý kiến nhân dân trong tháng 7/2026. Tiếp đó sẽ trình Quốc hội khóa 16 cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 và thông qua tại Kỳ họp thứ 4, diễn ra vào năm 2027.
Sửa Bộ luật Hình sự: Bộ Công an đề xuất giảm số tội có án tử hình, tăng hình phạt tiền
Bộ Công an đang xây dựng Dự thảo Hồ sơ Chính sách cho dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đây là lần thứ ba sửa đổi Bộ luật Hình sự trong vòng mười năm qua. Theo dòng sự kiện: Theo đó, cơ quan này đề xuất tiếp tục giảm số tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ lại với các tội có tính chất “tội ác nghiêm trọng”. Điều chưa tỏ: Dự thảo chưa đề xuất cụ thể những tội danh nào được xem xét bỏ án tử hình. Bối cảnh: Tử hình là một […]
Bình luận