Một dự thảo văn bản liên quan đến tính độc lập của nghề luật sư nhưng Liên đoàn Luật sư (LĐLS) “không có ý kiến” cho đến một tháng sau khi ban hành; khi có ý kiến thì Bộ Tư pháp cho là “không có căn cứ”. Giới hành nghề bức xúc.
Theo dòng thời sự: Chiều tối ngày 21/5, một văn bản là Báo cáo số 332 của Bộ Tư pháp gửi Chính phủ - liên quan tới kiến nghị của LĐLS về Nghị định 109 - được giới luật sư lan truyền trên mạng xã hội.
- Văn bản được ký vào ngày 14/5 này cho rằng các kiến nghị của LĐLS là “không có căn cứ” và tiếp tục thi hành các quy định trong Nghị định 109.
- Nghị định 109 là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong giới hành nghề thời gian gần đây liên quan đến quy định mới là chủ tịch ủy ban nhân dân xã được tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư.
- Nghị định 109 được ban hành vào ngày 1/4 và đã có hiệu lực vào ngày 18/5.
Cùng đọc văn bản: Theo Báo cáo 332, Bộ Tư pháp cho rằng:
- Cấp xã là “cấp chính quyền gần dân nhất”, vì vậy nếu “không giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã” thì sẽ “không đảm bảo nguyên tắc kịp thời xử lý hành vi vi phạm, ngăn chặn hành vi vi phạm, làm giảm hiệu lực quản lý của nhà nước”.
- Ngoài ra, chủ tịch UBND xã vốn đã có thẩm quyền “tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn” từ quy định trước đó. Do đó, Nghị định 109 chỉ là “sự kế thừa” quy định hiện hành.
- Bộ Tư pháp cho rằng cần phân biệt giữa “tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn” và “thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư”. Bộ này cho rằng việc tước quyền sử dụng chỉ là “tạm thời” và chủ tịch cấp xã không “được trao thẩm quyền tổ chức kiểm tra hành nghề luật”.
- Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cũng nhắc lại quá trình tham gia góp ý dự luật của LĐLS. Bộ này nhấn mạnh việc LĐLS đã “không có ý kiến gì đối với quy định nêu trên” trong xuyên suốt quá trình biên soạn và tổ chức lấy ý kiến cho dự thảo nghị định.
Giới luật sư nói gì? Văn bản phản hồi trên của Bộ Tư pháp đã trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trong giới luật sư. Tuy nhiên, các luật gia cũng chia làm nhiều luồng ý kiến: chỉ trích Bộ Tư pháp, chỉ trích LĐLS và chỉ trích cả hai.
- LS. Nguyễn Tuyết thắc mắc: “Liên đoàn Luật sư, Bộ Tư pháp đã nói gì và làm gì trong quá trình góp ý dự thảo Nghị định 109? Chẳng lẽ nội dung nổi cộm như vậy mà cả hai cơ quan, tổ chức này đều đồng tình?”.
- LS. Đặng Thúy Huyền chỉ trích liên đoàn đã im lặng trong suốt quá trình biên soạn dự thảo nghị định, bà lập luận rằng: “Điều gây tranh cãi nhất [...] là việc Bộ Tư pháp khẳng định trong suốt quá trình xây dựng Nghị định 109/2026/NĐ-CP, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã được gửi hồ sơ lấy ý kiến, được mời tham gia hội thảo, tham gia họp Hội đồng thẩm định, nhưng ‘không có ý kiến phản đối’ về nội dung này. Nói cách khác, đến khi nghị định đã ký ban hành, dư luận luật sư bắt đầu phản ứng mạnh thì mới xuất hiện văn bản kiến nghị ‘đề nghị tạm đình chỉ’. Đây mới là điểm khiến nhiều luật sư đặt câu hỏi.”
- LS. Huyền còn nhấn mạnh: “Một tổ chức xã hội – nghề nghiệp muốn bảo vệ giới luật sư thì không thể chỉ lên tiếng khi sự việc đã rồi. [...] Mà họ cần một cơ chế phản biện chính sách chủ động, mạnh mẽ và có chiều sâu ngay từ đầu. [...] Đây có thể là một trong những tình huống hiếm hoi mà sự im lặng trong quá trình góp ý dự thảo lại trở thành bất lợi pháp lý sau này.”
- LS. Trần Đại Lâm - một trong những người đầu tiên gửi kiến nghị về nghị định này - viết trên Facebook rằng “điều đáng suy nghĩ là trong hơn 24.000 luật sư đang hành nghề, số người công khai lên tiếng, gửi kiến nghị hoặc phản biện đối với một quy định có khả năng tác động trực tiếp đến quyền hành nghề của mình lại rất ít. Đó là một nghịch lý đáng suy ngẫm.” Ông nói: “Nếu ngay cả luật sư còn ngại lên tiếng để bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của mình, thì cũng khó kỳ vọng xã hội nhìn nghề luật sư như một lực lượng phản biện độc lập và mạnh mẽ”.
- LS. Hoàng Hà bày tỏ cảm xúc: “Thiệt là buồn cho nghề luật sư. [...] Bộ Tư pháp khẳng định kiến nghị của Liên đoàn Liên đoàn Luật sư Việt Nam không có căn cứ. Vậy là y án sơ thẩm ạ.”
- Tại phần bình luận bài đăng của LS. Hoàng Hà, nhiều luật sư khác cũng bày tỏ cảm thán: “không biết nói gì hơn anh ạ”, “cuối cùng, chúng ta là luật sư vẫn không bảo vệ được chính mình”.
- Nhiều luật sư khác chọn cách chia sẻ lại nội dung của báo cáo, trích dẫn lại những đoạn nội dung gây tranh cãi trong văn bản của Bộ Tư pháp nhưng không có bình luận, phân tích gì thêm.
Bối cảnh: Nghị định 109 cho phép chủ tịch UBND xã được tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong giới luật sư tại Việt Nam thời gian gần đây.
- Nghị định này được ban hành vào ngày 1/4/2026 và đã có hiệu lực vào ngày 18/5.
- Tuy nhiên, từ sau khi nghị định này được ban hành vào ngày 1/4, vụ việc bắt đầu nhận được nhiều sự quan tâm và gây bức xúc với giới hành nghề luật.
- Ngày 7/5, tức hơn một tháng sau ngày Nghị định 109 được ban hành, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã gửi văn bản “đề nghị xem xét tạm đình chỉ thực hiện một số điều khoản trong Nghị định 109/2026” đến Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
- Ngày 18/5, bất chấp sự phản đối của giới hành nghề và kiến nghị của LĐLS, Nghị định 109 đã chính thức có hiệu lực và không có bất kỳ điều chỉnh nào.
Điều chưa tỏ: Theo nội dung Báo cáo 332 được lan truyền, văn bản trên đã được Bộ Tư pháp ký vào ngày 14/5, tuy nhiên, phóng viên Luật Khoa không thể tìm kiếm văn bản trên trên website của bộ này. Văn bản được lan truyền là ảnh chụp từ hồ sơ giấy.
Bộ Tư pháp: Luật sư phải “vừa hồng, vừa chuyên”, học tập chính trị bắt buộc, nếu không sẽ tước bằng
Nếu ép luật sư vào khuôn khổ một tư tưởng chính trị cố định, sự độc lập để đấu tranh cho lẽ phải sẽ không còn nguyên vẹn.
Nghề luật sư: Chưa kịp “vươn mình” đã bị bóp cổ
Vị thế của luật sư đang ở đâu trong “kỷ nguyên vươn mình”? Những diễn biến gần đây cho thấy một bức tranh đáng suy ngẫm về nghề nghiệp vốn được xem là “người gác đền” cho công lý.
Bình luận