Công dân không còn bị chấm điểm và xếp hạng nhưng có cơ chế ưu đãi riêng cho những người hoạt động tích cực trên ứng dụng VNeID của Bộ Công an.

Theo dòng sự kiện: Ngày 9/7, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.22/2026 về phát triển công dân số do Bộ Công an chủ trì soạn thảo. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 đến ngày 28/2/2027. Đây là văn bản pháp luật đầu tiên về quyền lợi và trách nhiệm của công dân khi tham gia môi trường số tại Việt Nam.

Theo Điều 5 của nghị quyết này, nhà nước có các chính sách khuyến khích “công dân số” như sau:

  • Công dân hoàn tất việc tích hợp năm loại thông tin, giấy tờ cơ bản (gồm giấy khai sinh, thẻ ngân hàng, tài khoản an sinh xã hội, số điện thoại, sổ sức khỏe điện tử) và thực hiện thủ tục hành chính theo quy định trên VNeID sẽ được miễn, giảm phí, lệ phí tương ứng. 
  • Người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc đối tượng khác nếu vừa đáp ứng được các điều kiện nêu trên, vừa được hưởng ưu đãi theo quy định khác của pháp luật thì được áp dụng mức ưu đãi cao nhất.
  • Nghị quyết cũng quy định rõ nhà nước sẽ công khai, minh bạch và chia sẻ dữ liệu về mức độ được hưởng chính sách khuyến khích. Theo đó, mức độ được hưởng chính sách của mỗi công dân sẽ được hiển thị trên ứng dụng định danh quốc gia gắn với tài khoản định danh điện tử của cá nhân đó. Hệ thống định danh sẽ chia sẻ thông tin này theo yêu cầu của cá nhân cho Cổng Dịch vụ công Quốc gia, các Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và các hệ thống thông tin khác để làm căn cứ triển khai các chính sách ưu đãi.
  • Điều 7 của nghị quyết này cũng nêu rõ sẽ phát triển ứng dụng VNeID của Bộ Công an với các chức năng chính sau: truy cập dữ liệu số của công dân; định danh và xác thực điện tử; chứng thực chữ ký số; thực hiện dịch vụ công trực tuyến; liên kết tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng, tài khoản tiền di động; v.v.

Quan trọng: So với dự thảo được công bố trước đó, nghị quyết này đã bỏ phần phân loại và xếp hạng công dân, tuy nhiên, vẫn giữ các chính sách ưu đãi về thủ tục hành chính cho những người tích cực sử dụng ứng dụng VNeID. 

Cả hai văn bản đều nói rõ việc áp dụng các chính sách khuyến khích “không làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của công dân trong việc lựa chọn phương thức tiếp cận, thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công theo quy định của pháp luật”.

Điều chưa tỏ: Trong dự thảo Nghị quyết về phát triển công dân số được Bộ Công an công bố vào tháng 12/2025, bộ này có giải thích khái niệm công dân số tại Điều 1. Theo đó, “công dân số là cá nhân có tài khoản định danh điện tử, năng lực số để làm việc, học tập và tham gia các hoạt động xã hội trên môi trường số một cách an toàn, có trách nhiệm và tuân thủ pháp luật”. Sau đó, vào ngày 13/1/2026, Bộ Tư pháp đã thẩm định dự thảo này và có đề xuất Chính phủ làm rõ hơn về “khái niệm công dân số”.

Tuy nhiên, ở Nghị quyết 66.22/2026 này lại bỏ đi phần giải thích khái niệm công dân số mà không có giải thích gì từ cơ quan chủ trì soạn thảo.

Luật Khoa đã gửi email cho Bộ Công an và Chính phủ để hỏi về vấn đề này nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi.

Có thể bạn chưa biết: Những quy định hoàn toàn mới nêu trên không được ban hành dưới dạng văn bản luật như thường lệ - vốn phải do Quốc hội thông qua - mà dưới dạng nghị quyết của Chính phủ. 

  • Nghị quyết của Chính phủ là một loại văn bản quy phạm pháp luật mới được quy định tại Luật Ban hành Văn bản Quy phạm Pháp luật năm 2025 (Luật BHVBQPPL). Theo đó, Chính phủ có quyền ban hành nghị quyết trong các trường hợp sau: giải quyết các vấn đề cấp bách, quan trọng phát sinh từ thực tiễn và để áp dụng trong một thời gian nhất định; tạm ngưng, điều chỉnh hiệu lực hoặc kéo dài thời hạn áp dụng toàn bộ hoặc một phần nghị định đáp ứng yêu cầu cấp bách về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện thí điểm một số chính sách chưa có pháp luật điều chỉnh.
  • Tại tờ trình của dự thảo nghị quyết này, Bộ Công an đã viện dẫn Luật BHVBQPPL trên để ban hành quy định về công dân số theo dạng nghị quyết của chính phủ vì đây là “vấn đề cấp bách, quan trọng phát sinh từ thực tiễn”. Đồng thời, Bộ Công an trích dẫn Nghị quyết 206/2025/QH15 của Quốc hội về việc cho phép Chính phủ ban hành nghị quyết của riêng mình để “xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật trong thời gian chờ sửa đổi, bổ sung luật”.

Hồ sơ dự thảo: Vào tháng 12/2025, Bộ Công an đã công bố dự thảo Nghị quyết về phát triển công dân số để lấy ý kiến người dân từ ngày 12 - 31/12/2025. Trong đó, việc chấm điểm và xếp hạng công dân qua ứng dụng VNeID đã gây nhiều tranh cãi. 

  • Trong dự thảo, Bộ Công an đề xuất công dân được xếp thành ba hạng là “Tích cực”, “Cơ bản” và “Chưa xếp hạng” dựa trên “điểm công dân số” thông qua ứng dụng VNeID. Theo đó, công dân “Tích cực” có số điểm từ 350 điểm trở lên sẽ được giảm từ 10% đến 100% về thuế, phí, lệ phí khi thực hiện các thủ tục hành chính qua VNeID. Còn công dân ở mức “Cơ bản” với số điểm từ 100 đến 349 điểm chỉ được hưởng một phần các ưu đãi và công dân “Chưa xếp hạng” có số điểm dưới 100 điểm sẽ không có bất kỳ ưu đãi gì.
  • Các điểm số để xếp hạng công dân dựa trên các tiêu chí như việc công dân cập nhật, xác thực dữ liệu cá nhân, mức độ sử dụng các dịch vụ công và các hoạt động đóng góp cho cộng đồng trên môi trường số, hay phản ánh kiến nghị với cơ quan nhà nước, v.v.
  • Ngày 13/1/2026, Bộ Tư pháp thẩm định độc lập dự thảo này và đề xuất nên triển khai thực hiện nhưng cần cân nhắc cách dùng các từ ngữ, khái niệm như “điểm”, “xếp hạng”, “phân loại”.
  • Ngoài ra, dự thảo này còn có nhiều quy định gây tranh cãi như: kiểm soát giao dịch qua ví điện tử, xác thực danh tính khi dùng mạng xã hội, và cấp địa chỉ email chính thức, v.v. 
  • Nghị quyết trên thuộc Đề án 06 của Bộ Công an. Đề án này do Thủ tướng Phạm Minh Chính quyết định phê duyệt vào ngày 6/1/2022 với trọng tâm là “phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử” nhằm mục tiêu chuyển đổi số giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn 2030.