Nằm về phía Nam chân đèo Hải Vân, giữa một bên là núi, một bên là biển, làng Vân từng là vùng đất gần như tách biệt với phần còn lại của TP. Đà Nẵng. 

Trong nhiều thập niên, nơi đây gắn liền với tên gọi “làng cùi” vì là nơi những người mắc bệnh phong tìm đến sinh sống từ năm 1968. Tại đây, họ bị ngăn cách với xã hội không chỉ bởi sự kỳ thị đối với căn bệnh này, mà còn vì địa hình cách trở, nhưng lại mang vẻ đẹp thiên nhiên nguyên sơ, hiếm có. 

Mãi đến năm 1997, làng Vân mới chính thức được công nhận là một đơn vị hành chính của TP. Đà Nẵng, và dần dần được du khách gần xa biết đến vì phong cảnh hữu tình.

Thế nhưng, cũng từ chỗ được “biết đến” mà chỉ hơn hai thập niên sau, vùng đất từng một thuở ẩn mình yên ắng lại trở thành tâm điểm của một trong những siêu dự án gây tranh cãi ồn ào nhất thời gian qua.

Luật Khoa mời quý vị độc giả cùng nhìn lại lịch sử của dự án đang gây xôn xao dư luận và khơi dậy nhiều lo ngại về tác động sinh thái này.

***

Ngày 17/6/2002: Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký Quyết định số 465/2002 phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung TP. Đà Nẵng đến năm 2020. 

Trong mục định hướng phát triển không gian của đề án quy hoạch, làng Vân được xác định là nơi sẽ hình thành một trong các khu du lịch tập trung, đánh dấu một trong những lần đầu tiên khu vực này xuất hiện trong quy hoạch phát triển đô thị và du lịch của thành phố.

Ngày 25/11/2004: Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) TP. Đà Nẵng Hoàng Tuấn Anh ký Quyết định số 188/2004 phê duyệt kế hoạch triển khai Chương trình “Tập trung phát triển mạnh du lịch và các dịch vụ mà thành phố có thế mạnh, xây dựng Đà Nẵng trở thành một trong những trung tâm thương mại, du lịch, dịch vụ lớn của cả nước”. 

Trong văn bản này, làng Vân nhiều lần được nhắc đến như một khu vực trọng điểm trong chiến lược phát triển du lịch của thành phố. 

Kế hoạch đặt mục tiêu từ năm 2004 đến năm 2010 sẽ tập trung kêu gọi đầu tư trong và ngoài nước để hình thành các trung tâm du lịch biển quốc tế, với trọng tâm là các dự án tại bán đảo Sơn Trà, tuyến Sơn Trà - Điện Ngọc, khu vực làng Vân, Nam Ô, và trung tâm thành phố. 

Văn bản cũng cho biết dự kiến tháng 9/2005 sẽ khởi công dự án Khu Làng Vân, do Công ty Cổ phần Quảng Đại thực hiện.

Năm 2006: TP. Đà Nẵng triển khai chủ trương di dời các hộ dân sinh sống tại làng Vân vào đất liền với mục tiêu cải thiện điều kiện sống, tạo điều kiện để người dân tiếp cận hạ tầng, dịch vụ thiết yếu và hòa nhập tốt hơn với cộng đồng. 

Tuy nhiên, sau khi chủ trương được đưa ra, tiến độ triển khai ít được công bố rộng rãi và trong một thời gian dài hầu như không còn xuất hiện trong các thông tin chính thức về khu vực này.

Ngày 7/4/2008: TP. Đà Nẵng đồng ý cho Tập đoàn Oaktree Capital (Hoa Kỳ) khảo sát dự án đầu tư tại làng Vân với tổng vốn dự kiến khoảng 5 tỷ USD. Theo đề xuất, khu vực này sẽ được phát triển thành tổ hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, bến du thuyền và casino. 

Trong các cuộc làm việc với nhà đầu tư, lãnh đạo TP. Đà Nẵng đề nghị Oaktree Capital nghiên cứu mở rộng quy mô dự án lên hơn 1.500 ha, phát triển khoảng 15.000 chỗ ở và phòng lưu trú, trong đó có khoảng 5.000 căn hộ để bán. 

Theo Thông tấn xã Việt Nam, đại diện Oaktree Capital khẳng định định hướng phát triển dự án theo hướng hạn chế tác động đến cảnh quan tự nhiên, bảo đảm duy trì hệ sinh thái của làng Vân và khu vực lân cận trong dài hạn.

Tại buổi làm việc, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khi đó là Nguyễn Bá Thanh yêu cầu Oaktree Capital sớm đưa ra cam kết cụ thể về dự án, đồng thời ấn định ngày 5/5/2008 là thời hạn cuối để nhà đầu tư thông báo quyết định đầu tư và thực hiện ký quỹ. Ông cũng cho biết thành phố sẽ hỗ trợ hoàn tất các thủ tục cần thiết để dự án được cấp phép và triển khai đúng tiến độ, đồng thời tiết lộ có thêm nhiều nhà đầu tư khác quan tâm đến làng Vân. 

Tuy nhiên, sau mốc thời gian này, không có thông tin công khai nào cho thấy Oaktree Capital tiếp tục theo đuổi dự án hay đưa ra quyết định đầu tư chính thức.

Ngày 6/10/2008: UBND thành phố Đà Nẵng ký Quyết định số 8175/QĐ-UBND phê duyệt sơ đồ ranh giới sử dụng đất của dự án. 

Ngày 23/12/2008: TP. Đà Nẵng công bố kế hoạch chuẩn bị nơi ở mới cho các hộ dân di dời khỏi làng phong Hòa Vân. 

Theo đó, thành phố giao xây dựng 114 căn nhà liền kề tại Khu dân cư Hòa Hiệp để bố trí tái định cư cho các hộ dân. Song song với đó, thành phố cũng lên kế hoạch xây dựng Trung tâm Điều dưỡng Bệnh nhân phong với các phòng ở riêng biệt nhằm đáp ứng nhu cầu của những gia đình có người mắc bệnh phong. 

Lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng khi đó cho biết dự kiến đầu năm 2009 sẽ triển khai xây dựng khu tái định cư để phục vụ công tác di dời người dân khỏi làng Vân.

Ngày 4/12/2008: HĐND TP. Đà Nẵng ban hành Nghị quyết số 68/2008 về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2009. 

Tại Khoản 2 Điều 1, Nghị quyết giao nhiệm vụ xúc tiến và đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án Khu du lịch Làng Vân, trong đó định hướng phát triển khu du lịch có dịch vụ vui chơi có thưởng dành cho người nước ngoài, cho thấy dự án tiếp tục được xác định là một trong những trọng điểm phát triển du lịch của thành phố.

Ngày 8/10/2010: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký Quyết định số 1866 phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội TP. Đà Nẵng đến năm 2020.