Khi bàn về sự cai trị, ta không thể không nhắc đến những khái niệm chính yếu như Luật, hiến pháp và pháp quyền. Hiện nay, tất cả các nước trên thế giới đều có luật và hiến pháp, tuy nhiên không phải cứ nước nào có luật và hiến pháp thì đồng nghĩa với việc ở đó có nền pháp quyền.
Tại một số quốc gia, chính quyền hoàn toàn tự do làm bất cứ điều gì mà họ muốn mà không phải chịu bất cứ ràng buộc nào từ bên ngoài. Ở những nơi này, chính quyền nắm quyền lực tối cao. Họ dùng luật để cai trị người dân, nhưng chính họ lại không phải là đối tượng chịu điều chỉnh bởi bất cứ một hệ thống những nguyên tắc pháp lý tối thượng nào đứng trên những mong muốn của họ. Những quốc gia như thế được gọi là những quốc gia dùng pháp trị (rule by law): luật pháp chỉ là công cụ của những kẻ có quyền lực dùng để thống trị người khác.