Lịch sử của khái niệm nhân quyền trong chính sách ngoại giao Hoa Kỳ ngắn hơn nhiều người vẫn nghĩ. Nó chỉ mới tồn tại chưa đến 50 năm – và phần lớn là nhờ vào nỗ lực bền bỉ của một vị tổng thống: Jimmy Carter.
Trong bốn năm cầm quyền của Tổng thống Donald Trump, nước Mỹ đã hoàn toàn rút lui khỏi những cam kết về quyền con người – những thứ tạo nên đặc trưng của Hoa Kỳ trong suốt hơn 40 năm qua, bất kể đảng phái. Mọi chuyện có thể sẽ khác từ tháng Một năm tới, nhưng vẫn đáng để chúng ta tìm hiểu ngọn nguồn từ đâu mà truyền thống yêu chuộng nhân quyền lại xuất hiện ở Mỹ.
Bài viết này được lược dịch từ bài “How the United States Learned to Love Human Rights” đăng trên Foreign Policy ngày 29/09/2020 – trước ngày sinh nhật thứ 96 của Jimmy Carter. Bài viết là trích đoạn trong cuốn sách của Jonathan Alter kể về cuộc đời của Carter: His Very Best: Jimmy Carter, a Life.
Vào một ngày đầu thập niên 1980, Jimmy Carter đang đi dạo trong khuôn viên Đại học Emory ở Atlanta, không lâu sau thất bại trong cuộc tranh cử trước Ronald Reagan, với tâm trạng buồn bã (và gần như suy sụp). Tại đó, ông gặp Karl Deutsch, một nhà khoa học chính trị nổi tiếng đến từ Đại học Harvard. Deutsch nói với Carter rằng, sau một nghìn năm nữa, sẽ chỉ còn một vài tổng thống Hoa Kỳ còn được nhớ đến, và Carter sẽ nằm trong số đó nhờ vào đóng góp của ông về vấn đề nhân quyền. Carter trào nước mắt.