Cáo buộc về sự “bạc nhược” của chính quyền Việt Nam đối với Trung Quốc luôn chiếm một phần quan trọng trong hầu hết các thảo luận về mối quan hệ bang giao giữa hai quốc gia.
Tuy nhiên, các học giả nhà nước lại không xem đó là “bạc nhược”. Theo họ, đó là những tính toán chính trị hợp lý, cân nhắc địa chính trị và kinh tế xã hội đương đại, cùng những đúc kết từ hàng ngàn năm Bắc thuộc.
Thông qua nghiên cứu “Vietnam: riding the Chinese tide” (Việt Nam: lướt trên ngọn sóng Trung Hoa), Tiến sĩ Đỗ Thanh Hải thuộc Viện Nghiên cứu Biển Đông, Học viện Ngoại giao Việt Nam đã trình bày một cách ngắn gọn nhưng đầy đủ và thú vị về những luận điểm của các học giả nhà nước liên quan đến mối quan hệ Việt – Trung. Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Pacific Review năm 2017.
Trung Quốc mạnh – Việt Nam mạnh?
Tiến sĩ Đỗ Thanh Hải mở đầu nghiên cứu bằng việc khẳng định Trung Quốc luôn là mối đe dọa dễ hình dung nhất trong lịch sử Việt Nam. Tác giả dùng bốn tiêu chuẩn về rủi ro trong quan hệ quốc tế bao gồm: sức mạnh tổng hợp (aggregate power), sức mạnh công kích (offensive power), sự gần gũi về địa lý (geographic proximity) và ý định gây hấn (aggressive intentions).
Đến tận ngày nay, Trung Quốc luôn hội tụ mọi yếu tố cần có để trở thành mối rủi ro chính trị – đối ngoại thường trực mà Việt Nam phải đối mặt trong tương lai dài hạn. Điều này càng đặc biệt đúng khi thế lực kinh tế cùng với tiềm lực quân sự nói chung và hải quân nói riêng của Trung Quốc dần được khẳng định và kiểm chứng.