Trong lễ trao giải báo chí Pulitzer năm 2021 được tổ chức vào đầu tháng Sáu, có một cái tên được xướng lên nhưng không thuộc một tòa báo nào cả.
Đó là Darnella Frazier, người đã quay lại cảnh George Floyd – một người đàn ông da đen – bị một viên cảnh sát da trắng tì đầu gối vào cổ hơn 9 phút cho đến chết. [1] Đoạn video sau khi được cô bé 17 tuổi Frazier chia sẻ trên mạng xã hội đã khơi mào cho một phong trào biểu tình lớn chưa từng thấy, khiến thế giới phải thức tỉnh về vấn nạn kỳ thị chủng tộc và bạo lực của cảnh sát vẫn tồn tại hàng trăm năm qua.
Đoạn video hơn 9 phút đó có lẽ sẽ được xem là một trong những sản phẩm tin tức bất hủ trong lịch sử báo chí. Vậy mà người đưa tin lại không phải là một nhà báo. Với cách nghĩ truyền thống làm báo = đưa tin, sự kiện này có vẻ là một dấu hiệu đáng buồn.
Sự kiện ấy thực chất chỉ nhấn mạnh lại một cuộc thảo luận quen thuộc trong ngành báo chí kể từ khi Internet xuất hiện. Chính xác là đùng một phát, lợi thế thường thấy của các nhà báo biến mất: có mặt tại hiện trường, có kỹ năng ghi hình, tường thuật, có động lực kể lại sự việc, v.v.
Ngày nay, người ta có thể ghi hình bằng điện thoại của mình – một đứa trẻ cũng làm được vậy. Người ta có thể đăng tin ngay lên Facebook của mình và sẽ có người xem ngay lập tức, không cần biên tập, chẳng cần chờ sóng của vệ tinh nào – một cụ già cũng có thể làm được vậy. Thẩm quyền đưa tin – vốn thuộc về các nhà báo – nay được san sẻ cho tất cả mọi người, và họ thậm chí làm tốt hơn.
Vậy thì nhà báo biết làm gì đây?