Hơn 7 năm trước, trong một lớp học giới thiệu báo chí cho các sinh viên đa ngành, một nhà báo thâm niên nói với chúng tôi rằng với công nghệ hiện nay, ai cũng có thể trở thành một nhà báo. Bạn chụp một bức ảnh, điền thêm thông tin rồi đăng lên mạng xã hội là có thể thu hút được công chúng.
Hai năm sau, tôi bước chân vào nghề báo nhưng lại rẽ vào lối đi mà ngay cả tôi cũng không ngờ tới – làm báo độc lập. Nghề báo đã không dễ dàng như lời nhà báo trên.
Thời học sinh, tôi đã đọc các xấp báo mà ba tôi mang về nhà hàng ngày. Báo chí lúc đấy đã mở cho tôi một thế giới khác, các vụ án về tội phạm của báo Công an TP. Hồ Chí Minh, Công an Nhân dân, và nhất là tạp chí Kiến thức Ngày nay đã cho tôi biết thế giới rộng lớn và đa dạng như thế nào. Tuy nhiên, các tờ báo đó không đề cập đến các tù nhân lương tâm, nhà báo độc lập, hay bất cứ nhà hoạt động xã hội nào.
Làm báo độc lập là một khái niệm mới nổi trong hơn một thập niên qua ở Việt Nam, song hành với sự ra đời của blog và mạng xã hội. Tuy nhiên, cả thời sinh viên, tôi không hề biết có một nghề nghiệp giống như vậy tồn tại. Khi đó, tôi nghĩ đơn giản rằng nhà báo là phải làm việc cho các tờ báo thuộc các cơ quan của nhà nước để cung cấp tin tức cho người dân, nếu ai cũng có thể làm nhà báo thì xã hội sẽ rối loạn.
Trong năm qua, nhiều nhà báo độc lập đã bị đặt tay vào chiếc còng số 8 để nhận những bản án tù giam dài đằng đẵng. Đối với cộng đồng quốc tế, họ là những nhà báo chân chính; đối với nhà nước Việt Nam, họ là những người phá hoại đất nước. Làm báo độc lập rốt cuộc là làm gì? Bạn thực sự có nên tham gia vào nghề nghiệp đầy bất trắc này?
Vì sao tôi làm báo độc lập?