Ngày 7/10/2023, cuộc đột kích vào Israel của phiến quân Hamas gây bàng hoàng cho cả thế giới, dù cho xung đột ở khu vực này đã diễn ra suốt gần một thế kỷ mà vẫn chưa kết thúc. Đã có rất nhiều tác phẩm văn xuôi, hồi ký, lịch sử, v.v. nói về các cuộc xung đột ở đây và được dịch sang nhiều ngôn ngữ.

Nếu “I Saw Ramallah” (tạm dịch: Tôi thấy Ramallah, thành phố ở trung tâm Bờ Tây) của nhà văn, nhà thơ Mourid Barghouti người Palestine (nhận giải Naguib Mahfouz văn học Ả Rập năm 1997) là tiếng lòng nức nở của một người tha hương, thì “Palestine Peace Not Apartheid” (tạm dịch: Hòa bình Palestine bất phân chủng tộc) của cựu Tổng thống Jimmy Carter chính là nhật ký của một chính trị gia viết riêng cho nền hòa bình ở Trung Đông. Cuốn sách là một “Sấm Trạng Trình” về tương lai của Trung Đông và vai trò quan trọng bất di bất dịch của Hoa Kỳ.

Do đó, khi Hoa Kỳ bắt đầu viện trợ vũ khí, quân cụ, và tài chính cho Israel thì thế giới hoàn toàn có thể lo lắng cho một cuộc chiến kéo dài không biết khi nào chấm dứt. Trong đó, chắc chắn có cả ông Jimmy Carter. Bởi vì gần 300 trang sách là những bản ghi chép về các chuyến công du, công vụ, những nỗ lực, và cả trăn trở ông dành cho Trung Đông.

Trong cuốn sách, ông khẳng định rõ một trong những mục tiêu chính của cuộc đời mình khi còn là một chính trị gia và từ khi rời Tòa Bạch Ốc trước cuộc bầu cử năm 1980, là giúp bảo đảm hòa bình lâu dài cho người Israel và những nhóm người khác ở Trung Đông. Ông cần tất cả mọi người cùng xem xét điều gì đã đưa đến tình trạng hiện tại, những trở ngại trước mắt, và một số việc cần, phải làm để mang lại hoà bình, công lý cho khu vực này.

Cựu Tổng thống Jimmy Carter viết cuốn “Palestine Peace Not Apartheid” để nói lên hai vấn đề mà vốn rất ít được đề cập ở Hoa Kỳ: tình trạng tuyệt vọng của người Palestine; và nhu cầu về một cuộc trao đổi bình đẳng về cách tìm kiếm hoà bình, tôn trọng lẫn nhau giữa Israel và các nước láng giềng.

Cuốn sách xuất bản năm 2006, khi nhiệm kỳ tổng thống của ông đã kết thúc. Khi ấy, ông cho rằng: “Chúng ta đang nhìn thấy vài tia hy vọng, ở cả Trung Đông và Washington. Các quốc gia Ả Rập một lần nữa đưa ra đề nghị và được Tổng thống George W. Bush cùng các thành viên khác của Bộ tứ Quốc tế, thậm chí cả thủ tướng Israel Ehud Olmert hoan nghênh đề nghị của các quốc gia Ả Rập. Đề xuất này hứa hẹn hòa bình hoàn toàn cho Israel với tất cả các quốc gia Ả Rập nếu Israel rút lui về biên giới năm 1967 và tìm ra giải pháp công bằng cho người tị nạn Palestine. Ngoại trưởng Condoleezza Rice đã tuyên bố rằng lời đề nghị này của Ả Rập là nền tảng cho nỗ lực hòa bình của bà.”

Trong cuốn sách, Jimmy Carter đã nhìn thấy Trung Đông là khu vực bất ổn nhất trên thế giới, nơi mà sự bất ổn chính là mối đe dọa dai dẳng đối với hòa bình toàn cầu. Nó cũng là nơi ươm mầm chủ nghĩa khủng bố vốn là mối lo ngại lớn đối với người Mỹ và công dân các quốc gia khác. Cho dù không khó để diễn đạt những điều đó bằng thuật ngữ đơn giản, nhưng bản chất vấn đề lại phức tạp và bắt nguồn từ cả chính trị lẫn lịch sử tôn giáo lâu đời.