Ngày 3/10 vừa qua đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử khi Anh chính thức trao trả quyền kiểm soát quần đảo Chagos cho Mauritius, chấm dứt cuộc tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ về chủ quyền lãnh thổ ở Ấn Độ Dương. [1]

Đây là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực phi thực dân hóa và khẳng định vai trò của công pháp quốc tế trong việc giải quyết các tranh chấp lãnh thổ.

Tuy nhiên, liệu nó có gợi mở gì cho câu chuyện Biển Đông, khi mà Trung Quốc vẫn đang tiếp tục khẳng định chủ quyền của họ tại Hoàng Sa và các hòn đảo Trường Sa, tấn công ngư dân của nhiều quốc gia, cũng như thực hiện nhiều hoạt động hành chính như thể họ đang nắm giữ chủ quyền Biển Đông.

Vài nét sơ lược về đảo Chagos

Quần đảo Chagos bao gồm nhiều đảo nhỏ ở trung tâm Ấn Độ Dương, cách Mauritius khoảng 2.200 km.

Trong thập niên 1960, trước khi Mauritius giành được độc lập từ Anh vào năm 1968, Anh đã tách quần đảo này ra khỏi Mauritius để thành lập Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh (British Indian Ocean Territory – BIOT). Cùng thời điểm đó, có khoảng từ 1.500 – 2.000 người dân Chagos đã bị cưỡng chế di dời khỏi quần đảo này, chủ yếu để dọn đường cho việc xây dựng căn cứ quân sự của Mỹ trên đảo Diego Garcia, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo. [2]

Cuộc di dời này gây ra khó khăn và đau khổ dai dẳng cho người dân Chagos. Họ bị đưa đến Mauritius và Seychelles mà không được cung cấp điều kiện sinh sống hợp lý. Từ đó, người dân Chagos đã liên tục yêu cầu được trở về quê hương, trong khi đó, Mauritius cũng không ngừng đấu tranh đòi lại chủ quyền đối với quần đảo này.

Sự việc này trở thành một vấn đề quốc tế lớn, đã được đưa ra trước các tổ chức như Liên Hợp Quốc và Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ).