Việc các phóng viên, cộng tác viên bị kết án về hành vi “cưỡng đoạt tài sản”, tống tiền doanh nghiệp xưa nay không mới mẻ. Tuy nhiên, khi đối tượng vi phạm không phải là một hay một vài cá nhân thuộc cơ quan báo chí mà là cả bộ sậu từ cấp cao nhất, đến các cấp phó, trưởng ban và phóng viên, như trường hợp xảy ra tại Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam, thì đúng là chuyện hy hữu.
Vừa qua, Công an tỉnh Thái Bình đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Tổng biên tập Đồng Xuân Thụ, Phó Tổng biên tập Nguyễn Thị Ánh Hồng cùng sáu thuộc cấp khác của Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam để điều tra về hành vi “cưỡng đoạt tài sản”.
Nếu như theo cáo buộc của cơ quan điều tra, lãnh đạo của tạp chí này đã bật đèn xanh và đồng lõa với phóng viên để tống tiền doanh nghiệp. Điều này làm dấy lên những lo ngại về vấn đề liêm chính và rằng những giá trị nghề báo bị thui chột, nhất là trong bối cảnh nhiều báo, tạp chí đang trầy trật giải bài toán tự cân đối ngân sách.
Tôi lên án và không có gì để biện minh cho những hành vi trái pháp luật và vi phạm đạo đức nghề nghiệp của các nhà báo đó, nếu cáo buộc là đúng sự thật. Nhưng nhân sự việc, tôi muốn bàn đến một bối cảnh rộng hơn về báo chí hiện nay ở nước ta và cái nạn báo chí tống tiền doanh nghiệp này.
Từ cơ chế đến trào lưu ký hợp đồng quảng cáo
Tính đến năm 2023, cả nước có sáu cơ quan truyền thông đa phương tiện chủ lực, 127 tờ báo, 671 cơ quan tạp chí và 72 đài phát thanh, truyền hình. Trong đó, có 39% đơn vị báo chí tự chủ tài chính hoàn toàn, 25% đơn vị được ngân sách nhà nước đảm bảo và 36% đơn vị tự chủ một phần.