Điểm sách: The Calculus of Consent: Logical Foundations of Constitutional Democracy (1962)

Tác giả: James Buchanan và Gordon Tullock

“The Calculus of Consent” khám phá các quyết định và hoạt động chính trị qua lăng kính kinh tế học. Thay vì mô tả các đại diện chính phủ như những người quan tâm đến lợi ích công cộng, cuốn sách nhấn mạnh rằng họ, như mọi cá nhân, hành động dựa trên lợi ích cá nhân. 

Cuốn sách này được coi là một tác phẩm kinh điển của lý thuyết lựa chọn công (public choice theory), một lĩnh vực giao thoa giữa kinh tế học và khoa học chính trị. Những người theo trường phái bảo thủ và tự do cá nhân thường khá quen thuộc với các khái niệm trong sách này, vì nó cảnh báo về nguy cơ chính phủ có thể làm băng hoại các giá trị dân chủ khi có quá nhiều quyền lực.

Sau hơn 60 năm, quan điểm thực tế về nền dân chủ trong sách càng trở nên quan trọng: niềm tin vào các nền dân chủ trên thế giới đang suy giảm. Trong bối cảnh này, “The Calculus of Consent” có thể được coi là tài liệu để hiểu và đối phó với những hạn chế trong cơ chế dân chủ. Các nhà hoạt động nên chuẩn bị tinh thần đối mặt với những điểm yếu này một khi đã thiết lập được một nền dân chủ.

Ý tưởng cốt lõi của lý thuyết lựa chọn công là mọi hiện tượng xã hội đều được quy về lựa chọn của mỗi cá nhân. Nhà kinh tế học Milton Friedman ủng hộ quan điểm này khi viết bài luận “The Social Responsibility of Business Is to Increase Its Profits” (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận của nó) trên báo The New York Times năm 1970: