Với thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 47.000 đô la Mỹ vào năm 2022, Thụy Điển đứng vững trong nhóm các quốc gia có thu nhập cao trên thế giới, ngang hàng với các cường quốc như Canada, Đức và Australia. [1]

Chính phủ Thụy Điển không chỉ cung cấp các dịch vụ công miễn phí hoặc giá thấp, bao gồm giáo dục và y tế, mà còn hỗ trợ phúc lợi toàn diện cho người già, người thất nghiệp, và người khuyết tật.

Công dân Thụy Điển không phải lo lắng về học phí đại học. Với dân số chỉ hơn 10 triệu người, quốc gia này tự hào có mười trường đại học lọt vào top 500 thế giới theo xếp hạng năm 2025 của Times Higher Education. [2]

Thụy Điển áp dụng một hệ thống thuế thu nhập cao nhằm tái phân phối tài nguyên, duy trì mô hình nhà nước phúc lợi và giảm bất bình đẳng xã hội. Dù vậy, quốc gia này vẫn duy trì nền kinh tế thị trường tự do với nhiều chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo. Thụy Điển sở hữu nhiều tập đoàn nổi tiếng toàn cầu với các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao như IKEA, Volvo, Ericsson, H&M, Spotify, Electrolux.

Chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Thụy Điển là kết quả của một quá trình lịch sử lâu dài, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những biến động lớn ở châu Âu trong nửa đầu thế kỷ 20. Cụ thể, trong giai đoạn này, châu Âu bị rung chuyển bởi hai cuộc chiến tranh thế giới, khủng hoảng kinh tế vào những năm 1930, sự trỗi dậy của các chế độ độc tài như phát xít Đức, phát xít Italia cũng như nạn diệt chủng người Do Thái.

Tuy nhiên, nửa sau thế kỷ 20, đặc biệt là sau Thế chiến II và sự hình thành của Liên minh Châu Âu, khu vực này đã trở thành một trong những nơi yên bình nhất trên thế giới, là biểu tượng cho hòa bình, hòa hợp và thịnh vượng.

Vậy, chìa khóa cho sự chuyển mình ngoạn mục này là gì?

Theo giáo sư Sheri Berman từ Đại học Columbia, câu trả lời nằm ở ý thức hệ dân chủ xã hội (social democracy), trong đó, chủ nghĩa tư bản được vận hành dưới sự kiểm soát của nền chính trị dân chủ, nhằm khắc phục các khiếm khuyết của thị trường tự do và đảm bảo thị trường phục vụ lợi ích chung [3].

Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) được coi là trụ cột tư tưởng của phong trào xã hội chủ nghĩa, nơi kết tinh các ý tưởng của Marx và Engels. Sau khi Marx qua đời, SPD trở thành đấu trường sôi động cho các cuộc tranh luận về tương lai của chủ nghĩa Marx, với Karl Kautsky đóng vai trò chủ chốt trong việc hệ thống hóa và bảo vệ “chủ nghĩa Marx chính thống,” trong khi Eduard Bernstein khởi xướng chủ nghĩa xét lại (revisionism). SPD không chỉ định hình tư tưởng mà còn dẫn dắt chiến lược cho phong trào xã hội chủ nghĩa toàn cầu.

Trong khi đó, Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển (SAP) được xem là một trong những chính đảng thành công nhất trong việc áp dụng các tư tưởng cải cách của Bernstein vào thực tiễn, góp phần phát triển xã hội Thụy Điển tiệm cận với lý tưởng về một xã hội công bằng và thịnh vượng. Đảng này đã đặt nền tảng cho việc xây dựng nhà nước phúc lợi Thụy Điển, trở thành một mô hình được xuất khẩu ra nhiều quốc gia châu Âu sau Thế chiến II.

Trường hợp Đảng Dân chủ xã hội Thụy Điển (SAP)

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, nhiều đảng cánh tả tại châu Âu lâm vào tình trạng trì trệ vì bị các giáo điều của chủ nghĩa Marx ràng buộc. 

Theo Marx, nền dân chủ ở các nước tư bản phương Tây là “nền dân chủ tư sản” bởi nó chỉ phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị. Những nhà Marxist giáo điều tin rằng họ không nên tham gia vào nền dân chủ nghị viện và phản đối việc hợp tác với các đảng phái phi xã hội chủ nghĩa nhằm bảo vệ sự thuần khiết ý thức hệ.