Tự do ngôn luận thường bị gán cho là giá trị phương Tây. Thế nhưng, cùng với quá trình toàn cầu hóa, các giá trị phổ quát về nhân quyền như phẩm giá, quyền sống, quyền tự do, v.v. ngày càng được thừa nhận và bảo vệ rộng rãi. Tự do ngôn luận, hiển nhiên, không nằm ngoài tiến trình đó.

Ít nhất là về mặt pháp lý.

Năm 1982, đúng vào thời kỳ “đỏ” nhất mà Việt Nam có thể “đỏ”, nhà nước đã hạ bút phê chuẩn Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) - một trong bộ ba công ước của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền làm nên cái mà giới luật gia gọi là Bộ luật Nhân quyền Quốc tế.

Điều 19 của ICCPR là nền tảng pháp lý quốc tế quan trọng nhất bảo vệ quyền tự do ngôn luận. Theo đó, mỗi cá nhân đều có quyền giữ quan điểm mà không bị can thiệp, và quyền được tự do thể hiện quan điểm dưới nhiều hình thức khác nhau.

Cụ thể, Điều 19 phân chia tự do ngôn luận thành hai dạng thức chính: 

Mặt khác, cốt lõi của tự do ngôn luận có thể phải xem xét đến yếu tố cân bằng giữa quyền và trách nhiệm, giữa tự do cá nhân và quan hệ xã hội.