Ngày 15/9 là hạn cuối để người dân nhận “quà Tết Độc lập”, chính thức khép lại một chiến dịch “hoàn thuế” đình đám và chưa từng có tiền lệ. Ngoài các câu hỏi như liệu “quà” có được trao đầy đủ cho toàn dân như kế hoạch, hay rằng các báo cáo tài chính của việc phát quà sẽ được minh bạch như thế nào, thì những câu hỏi liên quan đến nguồn gốc và mục đích đằng sau chiến dịch trao quà này cũng cần được bàn đến và làm rõ.

Bên cạnh đó, sau vụ việc hơn 160 triệu hồ sơ dữ liệu tài chính và tín dụng, tương đương lượng dữ liệu của toàn dân tại Trung tâm Thông tin Tín dụng quốc gia (CIC) bị rò rỉ, vấn đề an toàn thông tin của người dân càng cần được đặt ra và thảo luận nhiều hơn. Đặc biệt là khi chiến dịch phát quà Quốc khánh vừa qua được chủ trương và khuyến khích thực hiện thông qua ứng dụng số VNeID, đồng nghĩa chiến dịch này cũng đã góp phần vào công cuộc thu thập và lưu trữ dữ liệu quốc gia về dân cư.

Liệu kế hoạch tặng quà Quốc khánh lần này có gì liên quan đến mục tiêu giám sát người dân bằng dữ liệu? Mô hình giám sát ấy, có phải học từ Trung Quốc, và có khả thi, hiệu quả? Vụ việc rò rỉ dữ liệu CIC vừa qua cho thấy những nghi ngại đáng xem xét nào về an toàn thông tin của người dân, trong bối cảnh nhà nước đang tiến hành mô hình thu thập và số hóa dữ liệu dân cư, phục vụ mục đích quản lý?

Đây sẽ là những vấn đề được tập trung bàn đến trong loạt bài viết này.

“Quà Tết Độc lập” hay “mồi câu” dữ liệu tài chính? 

Việc liên kết sự kiện tặng quà Quốc khánh với dụng ý thu thập dữ liệu tài chính của người dân không phải là một nghi vấn suông, mà thực chất đây là điều đã được chính Bộ Công an vài lần trực tiếp hoặc gián tiếp khẳng định.

Trong một bài viết đăng ngày 29/8 trên Báo Chính phủ có đề cập rằng Bộ Công an được giao nhiệm vụ trong năm 2025 phải đảm bảo 100% người dân có tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID. 

Trong các nội dung hướng dẫn người dân nhận quà, bộ này cũng nêu rõ mục đích của chiến dịch tặng quà nhân dịp lễ 2/9 là nhằm tạo cơ sở dữ liệu cho Đề án 06 của Bộ Công an.

Ngay trước lúc khởi động chiến dịch quà Quốc khánh, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Công an tiến hành rà soát toàn bộ tài khoản ngân hàng và SIM điện thoại của người dân. 

Sau đó, Bộ Công an lại tiếp tục phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực hiện công cuộc “làm sạch dữ liệu”, thông qua xác minh lại hơn 122 triệu hồ sơ của cá nhân và tổ chức, đối chiếu với dữ liệu dân cư đã thực hiện sinh trắc học trên nền tảng VNeID. Mục đích là để đảm bảo các giao dịch phát sinh trên nền tảng số của những tài khoản này sẽ luôn có sự giám sát của Bộ Công an.