“Cấp bách”, “khẩn trương”, “đẩy mạnh”, v.v. đó là những cụm từ gắn liền với các bài báo nói về việc triển khai Chỉ thị 20/CT-TTg. Tất cả đều nhấn mạnh yêu cầu tăng tốc, gấp rút trong việc thực hiện chỉ thị này.

Điều đáng nói là, các đề xuất về hạn chế xe máy đã được nêu ra từ năm 2017. Thế nhưng, đến tận ngày 12/7/2025, thủ tướng Chính phủ mới ban hành một chỉ thị hỏa tốc để đưa chính sách này triển khai trên thực tế. Và phải đến ngày 30/9/2025, Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội mới có Kế hoạch 267/KH-UBND để thực hiện Chỉ thị 20.

Trong khi đó, từ ngày 1/7/2026, việc cấm xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng vào khu vực vành đai 1 của TP. Hà Nội sẽ chính thức có hiệu lực - dự kiến tác động trực tiếp đến khoảng 450.000 phương tiện đang hoạt động trong khu vực này.

Nhìn vào thực tế, người dân và giới chuyên gia đều lo ngại về tính khả thi của Chỉ thị 20. Hàng loạt băn khoăn về hệ thống giao thông công cộng của Hà Nội đã được đặt ra. Cùng với đó, mọi người cũng tranh luận sôi nổi về những vấn đề nan giải khác trong việc chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện như: hạ tầng cung cấp điện, trạm sạc, phòng chống cháy nổ pin, thiết bị sạc tại nhà, v.v. Tất cả đều cho thấy mọi thứ chưa sẵn sàng cho một sự thay đổi đột ngột và đi kèm những tác động trên nhiều khía cạnh.

Tuy vậy, đến thời điểm hiện tại, các tín hiệu cho thấy vẫn chưa có sự chững lại nào. Ngược lại, chính quyền vẫn đang trong giai đoạn hối hả triển khai các phương án để thực hiện Chỉ thị 20, ví dụ như lắp trụ sạc điện hay hỗ trợ người dân chuyển đổi xe, v.v. 

Thực tế đó phản ánh một vấn đề nhức nhối: ngay cả khi thời hạn triển khai một chính sách đã cận kề, chính quyền mới bước vào giai đoạn chuẩn bị cho việc thực thi, còn nhân dân thì đã không còn thời gian chuẩn bị.

Đáng buồn là thực trạng này không phải mới xuất hiện gần đây. 

Chính sách “ảo” và hiệu lực pháp luật ngày càng bị bào mòn

Tình trạng luật và chính sách đi trước, năng lực thực thi theo sau đã trở thành một căn bệnh mạn tính ở Việt Nam. 

Chỉ tính riêng trong vòng một năm qua, ta có thể thấy không ít luật và chính sách được ban hành một cách gấp rút, trong khi các điều kiện thực thi chưa được chuẩn bị kỹ càng. 

Ngoài Chỉ thị 20 nêu trên, việc ban hành và áp dụng Nghị định 168/2024/NĐ-CP cũng là ví dụ tiêu biểu. Đây là một nghị định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân nhưng được ban hành và có hiệu lực một cách chóng vánh.

Kết quả là sau hai tuần triển khai Nghị định 168, bức tranh giao thông ở TP. Hà Nội và TP. HCM ngày càng hỗn loạn với mức độ kẹt xe nghiêm trọng hơn trước.

Chỉ tới khi nhận được phản ứng của người dân về mức phạt tăng cao trong khi hạ tầng chưa được cải thiện một cách đồng bộ, chúng ta mới thấy rầm rộ hình ảnh lực lượng chức năng xuyên đêm cải tạo hạ tầng.