Cho tới tận năm 1988, Việt Nam vẫn là một quốc gia đa đảng phái. Ngoài Đảng Cộng sản còn có Đảng Dân chủ và Đảng Xã hội. Hai đảng này đều có đại diện trong Quốc hội từ khóa I tới khóa VII trước khi giải thể năm 1988.

Đảng Dân chủ (1944-1988) và Đảng Xã hội (1946-1988) là các đảng do Đảng Cộng sản hậu thuẫn hoặc dàn xếp thành lập.

Đảng Dân chủ ngay từ khi mới ra đời với sự hậu thuẫn của Đảng Cộng sản đã gia nhập Mặt trận Việt Minh. Còn ông Phan Tư Nghĩa, sáng lập viên và là tổng thư ký đầu tiên của Đảng Xã hội, vốn đã gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1944.

Vào thời điểm năm 1987, cả hai đảng này đều có ghế trong Quốc hội, với hai tổng thư ký nắm giữ hai ghế phó chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Xiển (Đảng Xã hội) và Nghiêm Xuân Yêm (Đảng Dân chủ).

Đó cũng là thời kỳ Hiến pháp 1980 có hiệu lực, trong đó quy định “Đảng cộng sản Việt Nam [...] là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội.”

Năm 1988, trong bối cảnh phong trào dân chủ đa nguyên đa đảng nổi lên ở Liên Xô và Đông Âu, hai đảng này tuyên bố giải thể với lý do “kết thúc sứ mạng lịch sử”.