Là quốc gia có văn hoá gắn chặt với làng, xã, Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành trước ngày 10/6 phải hoàn thành xây dựng phương án sắp xếp lại thôn, tổ dân phố, và hoàn thành lấy ý kiến trong 20 ngày sau đó.

Theo dòng thời sự: Cho rằng nhiều thôn, tổ dân phố “chưa đảm bảo tiêu chí theo quy định” và số lượng thôn, tổ dân phố thuộc mỗi đơn vị hành chính cấp xã sau khi sáp nhập tăng cao, “tạo áp lực quản lý” lên chính quyền, ngày 20/5, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 21 nhằm sắp xếp lại thôn, tổ dân phố. 

Theo đó, chỉ thị này yêu cầu ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố phải:

  • Hoàn thành việc xây dựng phương án tổng thể sắp xếp lại thôn, tổ dân phố trước ngày 10/6, tức trong vòng 20 ngày tới.
  • Hoàn thành đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố và tổ chức lấy ý kiến người dân trước ngày 30/6, tức trong vòng 20 ngày sau đó. 
  • Chỉ thị yêu cầu việc sắp xếp phải đảm bảo việc “xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hoá, phong tục, tập quá, điều kiện quốc phòng, an ninh, và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư” trong đó nhấn mạnh đến các nhóm sắc tộc thiểu số và địa bàn có tôn giáo. 
  • Vì thời gian gấp rút, ngay trong ngày 20/5, nhiều địa phương đã có phương án sắp xếp. Đơn cử, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) dự kiến sẽ sáp nhập 69 thôn thuộc xã này xuống còn 20 thôn theo Chỉ thị 21. 

Bối cảnh: Việc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố nằm trong lộ trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy từ trung ương đến địa phương, tiếp sau việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã bắt đầu được triển khai từ ngày 1/7/2025. 

  • Việc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng manh nha triển khai từ nửa cuối tháng 4/2026. Từ khi chính sách sáp nhập thôn, tổ dân phố được khởi xướng, việc đổi tên thôn, làng mới trở thành chủ đề được dư luận đặc biệt quan tâm.
  • Trước đó vào năm 2024, cao trào của đợt sắp xếp lại đơn vị hành chính giai đoạn 2023-2025 theo Nghị quyết 35 của Quốc hội, việc đổi tên thôn, làng từng là chủ đề gây nhiều tranh cãi. 

Ý kiến chuyên gia: Trước yêu cầu sắp xếp lại thôn, tổ dân phố, trả lời báo Dân Việt, PGS.TS Trần Trọng Dương, một trong những chuyên gia đầu ngành về Hán Nôm, văn tự học và văn hóa Việt Nam và hiện đang giảng dạy tại Đại học Công nghiệp Hà Nội cho rằng, “bình thường tên chỉ là một danh xưng để gọi, nhưng một cái tên đã tồn tại hàng trăm năm, hàng nghìn năm lịch sử thì nó trở thành biểu tượng.” 

  • Ông phân tích việc tên làng tồn tại hàng trăm, hàng nghìn năm tạo nên (1) tính bền vững của tổ chức làng xã (2) nhu cầu về bản sắc và nhận diện cộng đồng và (3) cho thấy sự can thiệp hạn chế từ chính quyền trung ương trong đời sống làng xã. 
  • “Tên làng vì vậy đi vào dân ca, phong tục tập quán và đi vào biết bao nhiêu thế hệ con người của làng. Đó chính là cái hồn cốt tạo nên sức sống truyền đời của văn hóa làng ở Việt Nam”, theo PGS Dương. 

Liên quan: Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Trong đó, bộ này yêu cầu việc thành lập thôn, tổ dân phố cần phải đảm bảo số lượng hộ dân nhất định theo từng vùng địa lý. Tại các vùng miền núi, chính sách này yêu cầu phải có ít nhất 300 hộ gia đình thì mới có thể tạo thành thôn.