“Chúng tôi khuyến nghị Chính phủ Việt Nam hủy bỏ các cáo buộc và trả tự do cho năm người này [trong vụ án ‘Chuyện với Thanh’ - PV]. Đó không phải là can thiệp, mà là một khuyến nghị dựa trên các tiêu chuẩn của luật nhân quyền quốc tế”, bà Elaine Pearson - giám đốc khu vực châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch - HRW) nói với Luật Khoa.
HRW nói gì? Khi được hỏi về nhận định lợi dụng nhân quyền để can thiệp vào chủ quyền quốc gia trong bài phân tích của báo Công an Nhân dân, bà Pearson khẳng định HRW không ra lệnh hay yêu cầu bất kỳ chính phủ nào phải làm gì, HRW cũng không can thiệp vào các quy trình tư pháp mà chỉ khuyến nghị.
- “Các tổ chức nhân quyền và tổ chức quốc tế thường xuyên đưa ra khuyến nghị đối với các chính phủ về việc tuân thủ luật pháp quốc tế. Bất kỳ chính phủ nào tôn trọng quyền con người cũng sẽ cân nhắc và đối thoại, thay vì bác bỏ hoặc quy kết là ‘can thiệp’”, bà Pearson giải thích.
- Về phát biểu của Bộ Ngoại giao Việt Nam vào chiều 23/7 cho rằng thông cáo của HRW là “không đáng để bình luận”, bà Pearson phản bác rằng, “thay vì từ chối bình luận, Chính phủ Việt Nam nên giải thích vì sao họ bắt giữ năm cá nhân này. Vì sao một cuốn sách về cuộc đời Hồ Chí Minh, được viết dành cho độc giả trẻ, lại bị xem là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia? Cuốn sách này ban đầu từng được truyền thông nhà nước ca ngợi nhưng sau đó lại bị lên án với cáo buộc xuyên tạc lịch sử. Điều đó cho thấy mức độ thiếu khoan dung của Chính phủ Việt Nam đối với bất kỳ quan điểm nào, dù chỉ khác biệt rất nhỏ so với quan điểm chính thức”.
- Trước làn sóng trong dư luận Việt Nam nói HRW không lo nhân quyền ở Mỹ đi mà lại can thiệp vào việc của Việt Nam, bà Pearson nói HRW là một tổ chức nhân quyền toàn cầu, hoạt động về các vấn đề vi phạm nhân quyền tại khoảng 100 quốc gia trên thế giới, trong đó có Hoa Kỳ và Việt Nam.
Bà cũng cho biết thêm rằng chỉ riêng trong tháng vừa qua, HRW đã công bố các báo cáo ghi nhận tình trạng số người tử vong gia tăng trong hệ thống giam giữ người nhập cư của Hoa Kỳ cũng như điều kiện giam giữ mang tính ngược đãi tại Camp East Montana – cơ sở giam giữ người nhập cư lớn nhất của nước này.
Bối cảnh: Vào ngày 21/7, HRW đã ra tuyên bố kêu gọi Việt Nam lập tức hủy bỏ vô điều kiện các cáo buộc và trả tự do cho năm người bị bắt vì liên quan đến cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”.
- Đến chiều 23/7, khi được phóng viên hỏi về quan điểm của Việt Nam đối với tuyên bố nêu trên của HRW, bà Phạm Thu Hằng - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cho rằng, “cái gọi là cáo buộc của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) không đáng để bình luận”.
- Hầu hết các danh khoản và trang mạng xã hội ở Việt Nam như Tifosi; Thực chứng; Tiếng nói Việt Nam; Chống tin giả, tin xuyên tạc; v.v. đều phản đối lời kêu gọi của HRW và ủng hộ quan điểm của bà Phạm Thu Hằng.
- Ngày 24/7, báo Công an Nhân dân, cơ quan ngôn luận của Bộ Công an, đăng bài phân tích về tuyên bố của HRW. Bài viết này cho rằng HRW đã đưa ra “các yêu sách chính trị vô lý khi quá trình tố tụng chưa kết thúc”, từ đó khẳng định HRW lợi dụng việc bày tỏ quan điểm về nhân quyền để can thiệp vào hoạt động tư pháp của một quốc gia có chủ quyền.
Toàn cảnh: Trước đó, cuốn “Chuyện với Thanh” gây nhiều ý kiến trái chiều và bị cáo buộc “lật sử”, “xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh”, “xúc phạm dân tộc Việt Nam” khi chọn cách kể khác về Nguyễn Tất Thành. Làn sóng này khởi nguồn từ các cá nhân nổi bật trong việc đấu tố “Nỗi buồn chiến tranh” hay sự kiện về Trương Vĩnh Ký là Facebooker Phan Trung Can và Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn.
- Đến nay, năm người đã bị bắt và khởi tố vì liên quan đến cuốn sách này, gồm: ông Nguyễn Thành Nam (tác giả của cuốn sách), ông Trần Việt Anh (giám đốc của Spiderum - tổ chức truyền thông cho cuốn sách), bà Nguyễn Thúy Hằng (giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn), ông Đào Bá Đoàn (tổng biên tập NXB) và ông Nguyễn Văn Yên (trưởng Ban Biên tập). Trong đó, thông tin ông Nam và ông Việt Anh bị bắt được báo chí nhà nước công bố vào tối 7/7. Đến ngày 15/7, Công an TP. Hà Nội khởi tố ba người còn lại. Cả năm người này đều bị cáo buộc “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước” theo Điều 117, Bộ luật Hình sự.
- Ngoài ra, ngày 10/6, NXB Hội Nhà văn đã đăng thông cáo xin lỗi, dừng phát hành và thu hồi cuốn sách. Đến ngày 15/6, NXB này đã bị đình chỉ hai tháng và bị xử phạt 100 triệu đồng vì xuất bản “nội dung sai sự thật rất nghiêm trọng” trong cuốn sách “Chuyện với Thanh”. Đến ngày 15/7, Cục Báo chí thông báo đã xử phạt 23 báo, đài và kỷ luật hơn 30 cá nhân vì đã đăng bài “khen ngợi” cuốn sách này.
HRW kêu gọi thả 5 bị can trong vụ “Chuyện với Thanh”, Bộ Ngoại giao nói “không đáng để bình luận”
Chiều 23/7, bà Hằng đã nói như trên khi được phóng viên hỏi về quan điểm của Việt Nam đối với việc HRW kêu gọi trả tự do cho năm người bị khởi tố liên quan đến cuốn sách “Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng”.
Bình luận