Một ngày của những năm 1971–1972, nhà báo Cù Mai Công cùng nhóm bạn vào Nghĩa địa Chí Hòa (nay là Công viên Lê Thị Riêng) để bắt dế. [1]

Đi được khoảng 200 mét từ cổng chính, một người bạn bỗng dừng lại và nói “tới đây thôi, đi nữa toàn mả Việt cộng”, ông kể trong một bài đăng trên Facebook ngày 5/6/2026.

Ông nhìn theo hướng bạn chỉ. Phía sau nghĩa địa là một khu đất rộng, cỏ mọc um tùm, chỉ lác đác vài tấm bia. Nhiều ngôi mộ chỉ là những ụ đất nhô cao hơn mặt đất vài chục centimet, không tên, không dấu tích để nhận dạng.

Nhiều thập niên sau, tại Công viên Lê Thị Riêng - nơi trước đây là Nghĩa địa Chí Hòa - nhà nước phát hiện các hố chôn tập thể chứa nhiều hài cốt của lính Việt Cộng. Báo chí nhà nước đã cung cấp thông tin rằng những người nằm trong các hố chôn tại Công viên Lê Thị Riêng là chiến sĩ cộng sản tử trận trong Tết Mậu Thân 1968. [2]

Vậy, vì sao ngay giữa Sài Gòn lại có những hố chôn tập thể như vậy? Những người nằm dưới đó đã chết trong hoàn cảnh nào? Và ai là người đưa thi thể của họ đến đây để chôn?

Việt Cộng bỏ lại thi thể đồng đội sau trận Mậu Thân

Theo cuốn sách “Combat Operations: Staying the Course, October 1967 to September 1968” (2017) của sử gia Erik B. Villard (Trung tâm Quân sử Lục quân Hoa Kỳ), chính quyền Sài Gòn và Hà Nội đã thỏa thuận một lệnh đình chiến 48 giờ trong dịp Tết Mậu Thân 1968. [3]

Việt Nam Cộng hòa đã cho nhiều binh sĩ nghỉ phép ăn Tết, nhưng phía cộng sản lại phá vỡ cam kết đình chiến và mở cuộc tấn công bất ngờ vào Sài Gòn rạng sáng 31/1/1968, tức mùng Một Tết. [4]