Đăng công khai và âm thầm xóa.

Theo dòng thời sự: Những ngày qua, nhiều báo nhà nước cũng như trang thông tin của các cơ quan đã đăng bài có cụm từ “khai phóng”, sau đó cụm từ này đã nhanh chóng bị xóa.

  • Ngày 8/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đăng nội dung phát biểu của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tại buổi họp ngày 7/7 trên nhiều kênh thông tin. Ban đầu, các bài đều nêu rõ ông Lê Tiến Châu yêu cầu nghị định mới về tự chủ đại học, giáo dục nghề nghiệp và cơ chế tài chính phải thực sự mang tính “khai phóng”. Hiện bài viết trên website của Bộ Giáo dục không truy cập được, còn bài trên trang Facebook của bộ này đã xóa đoạn có cụm từ “khai phóng”.  
Ảnh chụp màn hình lịch sử chỉnh sửa bài viết trên trang Facebook của Bộ Giáo dục.
  • Khi đưa tin về phát biểu của ông Lê Tiến Châu, các báo nhà nước như Báo điện tử Chính phủ, Tiền phong, Tri thức và Cuộc sống, v.v. cũng đồng loạt sửa bài ban đầu, xóa bỏ đoạn phát biểu có cụm từ “khai phóng”. Hiện chỉ còn một số trang báo như Vietnam.vn của Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch vẫn còn giữ nguyên nội dung phát biểu của ông Châu.
  • Ngày 8/7, trang Facebook của Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (Đại học Fulbright Việt Nam) đã đăng lên Facebook thư mời tham dự một cuộc tọa đàm có tên “Từ khai sáng đến khai phóng: Đọc lại Phan Châu Trinh hôm nay”. Sau đó, vào sáng 10/7, trung tâm này đã đổi tên cuộc tọa đàm thành “Phan Châu Trinh và hôm nay”, đồng thời xóa các nội dung khác có cụm từ “khai phóng”. 
Ảnh chụp màn hình lịch sử chỉnh sửa bài viết trên trang Facebook của Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam. 

Chuyện cũ nhắc lại: Đại học Fulbright Việt Nam, một trường đại học tư theo đuổi triết lý “giáo dục khai phóng” nhiều lần bị tấn công là “nuôi dưỡng bất đồng chính kiến” và “trung tâm tiềm tàng cho ‘cách mạng màu’”. 

Điều chưa tỏ: Hiện chưa rõ lý do các báo nhà nước cũng như trang thông tin của các cơ quan này phải thay đổi bài viết và xóa cụm từ “khai phóng”. Luật Khoa đã liên lạc với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam qua email để hỏi về vấn đề này nhưng chưa nhận được phản hồi.

Cho đến nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như các cơ quan nhà nước vẫn chưa nêu quan điểm về việc sử dụng cụm từ “khai phóng” hay bày tỏ phản ứng về làn sóng đấu tố liên quan tới “giáo dục khai phóng”.

Bối cảnh: Thời gian qua, trên mạng xã hội đã diễn ra làn sóng đấu tố đối với việc sử dụng cụm từ “khai phóng”. Vụ việc bắt đầu từ tối ngày 19/6, khi Bộ Giáo dục công bố đáp án đề thi trung học phổ thông quốc gia môn Ngữ văn, trong đó, nội dung cho rằng cần “xây dựng nền giáo dục khai phóng, sáng tạo” đã bị chỉ trích dữ dội. 

  • Trùng hợp, trước đó, vào sáng cùng ngày, Tạp chí Tổ chức Nhà nước và Lao động - cơ quan ngôn luận của Bộ Nội vụ - đăng bài viết “Nhận diện và đấu tranh với âm mưu, thủ đoạn ‘diễn biến hoà bình’ trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo”, trong đó lên án “giáo dục khai phóng kiểu phương Tây”. Hiện bài viết này đã bị gỡ, Luật Khoa không xác minh được thời điểm gỡ bài.
  • Chiều 20/6, danh khoản Phan Trung Can, người nổi bật trong những vụ đấu tố tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh”, buổi tọa đàm về Trương Vĩnh Ký, sách “Chuyện với Thanh đã sao chép và đăng toàn bộ nội dung bài viết này lên trang Facebook cá nhân với ghi chú “Đề nghị lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo xem”. Bài viết hiện nhận được hơn hai nghìn lượt tương tác và gần 500 lượt chia sẻ. Cùng ngày, ông Can tiếp tục đăng bài khẳng định “Không có Nghị quyết nào của Đảng Cộng sản Việt Nam nói về xây dựng nền ‘Giáo dục khai phóng’.
  • Sau đó, trên hai mạng xã hội Threads và Facebook, bài viết kể trên được trích dẫn làm “bằng chứng” rằng “Bộ Nội vụ đang cảnh báo Bộ Giáo dục về đáp án đề Văn” và chia sẻ rộng rãi. 
  • Ngày 22/6, một danh khoản có tên Nguyen Quang Thieu tự nhận là từng công tác ở Bộ Công an đã viết: “Toàn thể Nhân Dân Việt Nam hãy đoàn kết, quyết tâm tẩy chay KHAI PHÓNG đối với Văn hóa Việt Nam và Giáo dục Việt Nam”.
  • Ngoài ra, các trang Facebook không rõ chủ sở hữu nhưng có nội dung thân chính quyền như Đơn vị tác chiến điện tử, Học viện phòng chống phản động, v.v. cũng đăng các bài cảnh báo về tác động của “giáo dục khai phóng” trong thực hiện thủ đoạn diễn biến hoà bình, cách mạng màu.

Bộ Giáo dục bị đấu tố vì cổ xúy “giáo dục khai phóng”

Sau tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh”, tọa đàm về Trương Vĩnh Ký, sách “Chuyện với Thanh”, thiếu cụm từ “ngụy quân, ngụy quyền” trong đề thi Lịch sử, giờ là đến đáp án “giáo dục khai phóng” của đề thi Ngữ văn bị đấu tố. Theo dòng thời sự: Tối ngày 19/6, sau khi công bố đáp án đề thi trung học phổ thông quốc gia (THPTQG) môn Ngữ văn, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã hứng chịu tới hai làn sóng chỉ trích.  Bên kia nói gì: Cho đến nay, Bộ Giáo dục – Đào tạo chưa có […]

Đại học khai phóng thời Việt Nam Cộng hòa - Kỳ 1: Khi lịch sử chọn miền Nam

Giáo dục khai phóng có lẽ là một trong những giấc mơ dở dang đáng tiếc nhất của Việt Nam Cộng hòa.  Một giấc mơ âm thầm nảy sinh ở miền Nam, cố gắng thành hình, rồi tìm cách phát triển giữa bom đạn, trước khi cùng xuống mồ với chính thể đã sản sinh ra nó. Hơn nửa thế kỷ sau, hai chữ “khai phóng” lại bất ngờ trở thành một từ nhạy cảm. Khi xuất hiện trong đề thi THPT năm 2026, cụm từ này bị một số người tố là dấu hiệu của “cách mạng màu”. [1] Có […]